ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਹ ਘਟਨਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਭਰਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸਿਤਾ ਮੰਡਾਕਿਨੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ ਦਸ਼ਰਥ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਣਯ ਕਰਮ ਤੇ ਇੱਛਤ ਯਜ੍ਯ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਯਜ੍ਯ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉੱਚਤਮ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਆਯੁ ਦਾ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਸਨ, ਹੁਣ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਸੰਪੱਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।" ਰਾਮ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਕੋਈ ਵੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਹਾਲਤ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਦੁੱਖ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਅਸਲ ਵਿੱਖਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਐਸੀਆਂ ਵਿਥਾਵਾਂ, ਰੋਣਾ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਭਰਤ, ਤੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਰੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਨਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਨਬੰਧੀ ਵੀ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਚਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ, ਭਰਤ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਕੇ, ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਦਰਯੋਗ ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ, ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ੧੦੫ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਚੁੱਪੀ ਸਾਧ ਲਈ, ਤਦ ਭਰਤ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਮੰਡਾਕਿਨੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਨਾਂ ਦੁੱਖ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਸੁਖ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਜੀਵਤ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਤ, ਹਾਜ਼ਰ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਕੰਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? "ਤੁਸੀਂ ਉੱਚ ਅਤੇ ਨੀਚ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਐਸੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਭਾਅ ਅਮਰਤੁਲ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹੋ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਤੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀਆਂ ਗੁਣ ਹਨ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਭੇਦ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਹਿਣੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਜੋ ਕੁਝ ਕੁਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਭਲੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਠੋਰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਸਖ਼ਤਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕੰਮ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। "ਗੁਰੂ, ਕਰਤਾ, ਵੱਡਾ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਿਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ। ਕੌਣ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਔਰਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਐਸਾ ਪਾਪ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨ ਧਰਮ ਹੈ, ਨ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼? "ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਉਲਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਿਤਾ ਨੇ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਰੀਤ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ, ਮੋਹ ਜਾਂ ਉਤਾਵਲੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ, ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਮ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਫਲ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕੰਮ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੋ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਦੇ ਕਰਤਾ ਨਾ ਬਣੋ; ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਉਹਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਜੋ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਕੈਕਈ, ਮੈਨੂੰ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਨਗਰ-ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਰਾਜਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਲੀਨਕ ਹੈ? ਜਟਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕੀ ਸੰਬੰਧ? ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵਿਘਟਿਤ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੋ। "ਕਸ਼ਤਰੀਏ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੌਣ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਤ ਅਤੇ ਉਪਲੱਬਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੰਦੇਹਪੂਰਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇਗਾ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀਏ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੋਵੇ? "ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਔਖਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਹ ਦੁੱਖ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹੋ? "ਸਿੱਖਿਆ, ਪਦ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਛੋਟਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਹੋਣ ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਅਕਲ ਤੇ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਪੂਰਾ ਅਵਿਚਲਿਤ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲੋ। ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੱਲ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕੇ।