ਭਾਈਓ, ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਬੜੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਧੀਰਜ ਭਰੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੀਜੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸੁਭ ਅਮਲਾਂ ਅਤੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਯਗਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੋਗ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਯਗ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਯੂ ਕੱਟ ਚੁੱਕੇ, ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਯੂ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਦੁੱਖ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿੱਧਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਚਾਹੇ ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ, ਵਿਲਾਪ ਅਤੇ ਰੋਣਾ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਨਾ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸ। ਇਹੀ ਹੁਕਮ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨੇਕ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਾਂ। ਉਹ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝਦਾਰੀ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਨ ਕੇ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੇ ਨੇਕ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਚਨ ਆਖ ਕੇ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਭਰਤ ਜੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਲੋਕ-ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਯੋਗ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਭਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ? ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਡੋਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਉਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਇੰਨੀ ਸੋਝੀ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਡਰੂ? ਜੋ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਵਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਸੱਚ ਤੇ ਅਡਿੱਠ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈਂ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਹੋਣ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਲੈ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸਹਿਣੀ ਦੁਖ ਨਾਲ ਕਦੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਮੰਦਬੁਧਿ ਅਤੇ ਦੁਸਟ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਮੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੁਝ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਨੇਕ ਰਾਮ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ। ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਬੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇਸ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ, ਸਖਤ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ, ਜੋ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਲ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਸਹੀ-ਗਲਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅਧਰਮੀ ਜਾਂ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਗੁਰੂ, ਕਰਤਾ, ਵੱਡਾ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਿਤਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਕੌਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਔਰਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ, ਅਜਿਹਾ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੀ ਧਰਮ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼? ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਰੀਤ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਗਈ। ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ, ਮੋਹ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਲਈ, ਤਾਂ ਤੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਦ ਪਿਤਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੰਮ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਅਸਲ ਪੁੱਤਰ ਬਣ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਦਾ ਕਰਤਾ ਨਾ ਬਣ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਕੈਕਈ, ਮੈਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ-ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਦਾ ਕੀ ਸੰਬੰਧ? ਜਟਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੇ। ਤੂੰ ਅਜਿਹਾ ਵਿਗੜਿਆ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ। ਖਸ਼ਤਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਧਰਮ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੌਣ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੋ ਕੇ? ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਔਖਾ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਧਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਉਹ ਔਖਾ ਕੰਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਵਿਦਿਆ, ਪਦ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ, ਤੂੰ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਨਾ ਗੁਣ; ਤੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜ, ਜੋ ਹਰ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਭਾਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ, ਭਾਵੁਕਤਾ ਤੇ ਧਰਮ ਯੋਗ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਣ।