ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਕਿ ਹਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਰੁੱਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵੀ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਛੋੜਾ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਕੋਈ ਜੀਵ ਅਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰੋਣਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਹ 'ਤੇ ਖੜਾ ਕੋਈ ਯਾਤਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਕਾਫ਼ਲੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਆਵਾਂਗਾ," ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਸਤਾ ਹਰ ਕੋਈ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਉਮਰ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਨੂੰ ਸੁਖ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਸੁਖ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਦਾਨ ਕੀਤੇ, ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਧਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੀਜੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਇੱਛਿਤ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਗ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅੰਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਨੇਕੀਆਂ ਤੇ ਆਯੂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਸਤਕਾਰੀਯੋਗ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਨਾਸਵੰਤ ਦੇਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਹੁਣ ਦਿਵ੍ਯ ਵੱਡਿਆਈ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਗਿਆਨੀ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ, ਵਿਲਾਪਾਂ ਅਤੇ ਰੋਣਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ ਤੇ ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ ਤੇ ਵਚਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਓਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨਣ। ਉਹ ਸਾਡਾ ਬੜਾ, ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਸਾਡੇ ਧਰਮਵਾਨ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਨੇਕ ਆਚਰਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਇੰਝ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ ਲਈ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬੋਲ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਮ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ ਚੁੱਪੀ ਧਾਰ ਲੀ, ਤਾਂ ਭਰਤ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਨੇਕ ਤੇ ਉਚਿਤ ਬੋਲ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ—"ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਵਿਜੇਤਾ? ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਉੱਡਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਸਮਝ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਜੀਵਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ, ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ, ਉਹ ਕਿਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਜੋ ਉੱਚ ਤੇ ਨੀਵੀਂ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਐਸੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਵਿਅਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਮਰਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ; ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਲਯ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਹਿਨੀਏ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਮਾੜਾ ਤੇ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਓਸ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ। ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ, ਉਸ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਕਰਤੂਤ ਲਈ ਯੋਗ ਦੰਡ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਹੈ, ਕਦੇ ਭਾਰੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਮੈਂ, ਜੋ ਦਸ਼ਰਥ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਲ ਤੇ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਧਰਮੀ ਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਗੁਰੂ, ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਿਤਾ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ, ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ। ਕੌਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਐਸਾ ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿਰਰਥਕ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ? ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਇਹੀ ਰੀਤ ਸਾਡੇ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਉਕਸਾਵੇ, ਭੁੱਲ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਜੇ ਤੂੰ, ਜੋ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਹੈਂ, ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਅਸਲ ਪੁੱਤਰ ਬਣ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗਲਤੀ ਦਾ ਕਰਤਾ ਨਾ ਬਣ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 105ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।