ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਦੇਖੋ, ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਝੁਰੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਾਲ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਲੋਕ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਡੁੱਬਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਨਵੀਂ ਰੁੱਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹਾਲ ਹੈ—ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਦੋਸਤ—all ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵਿਛੋੜਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੋਈ ਯਾਤਰੀ ਕਾਫਲੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਆਵਾਂਗਾ’, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹਾਲ ਹੈ—ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਜੋ ਰਸਤਾ ਪਾਇਆ, ਉਹੀ ਰਸਤਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਕੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਜੁਆਨੀ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ ਤੇ ਨੇਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤੀਜਾ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ, ਇੱਛਿਤ ਯੱਗਾਂ ਤੇ ਉਚਿਤ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੱਗ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਜੀ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਮਰ ਤੇ ਸੁਖ ਪਾ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਰੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਜ਼ਰਜਰੀਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦਿਵਿਆ ਸੰਪੱਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੁਣਦਾ ਤੇ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ, ਰੋਣ ਤੇ ਵਿਲਾਪ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ, ਤੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ—ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਵਚਨ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ—ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨੇਕ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਵੀ ਉਹ ਆਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਓਹ ਆਦੇਸ਼ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪਿਤਾ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਧਰਮਿਕ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਾਂਗਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ, ਦਇਆ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ। ਤੂੰ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਨੇਕ ਆਚਰਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਮ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਖਤਮ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਭਰਤ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮੰਡਾਕਿਨੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਤੇ ਧਰਮਿਕ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ? ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਚਾਹੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ, ਅਜਿਹੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇ? ਜੋ ਉੱਚ ਤੇ ਨੀਵੀਂ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਦੁੱਖ ਆਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਮਰਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਹਿਣੀ ਦੁੱਖ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਮਾੜਾ ਤੇ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਨੇਕ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਉਸ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ। ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਂਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਮੈਂ, ਜੋ ਦਸ਼ਰਥ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜੋ ਅਧਰਮੀ ਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੋਵੇ। ਗੁਰੂ, ਕਰਤਾ, ਵੱਡਾ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਰਿਆ ਪਿਤਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਗਾਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ। ਕੌਣ, ਜੋ ਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿਰਾਰਥਕ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਆਉਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਜੇ ਨੇ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਜਾਗਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ, ਮੋਹ ਜਾਂ ਅਣਸੋਚੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਉਲਟ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ, ਜੋ ਸਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦਾਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹੀ ਕੰਮ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਭਰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਧਰਮ-ਭਰਿਆ ਸੰਵਾਦ ਹੋਇਆ।