ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਆਸਾਨ ਹੈ; ਪਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਕਠਿਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਢੰਢ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਛੋਟੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਚੜ੍ਹਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਨਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗਿਲਡ ਅਤੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਜੈਯ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਸ, ਤੁਹਾਡੇ ਜੁਲੂਸ ਵਿਚ ਮਸਤੀ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਗੂੰਜਣ, ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 'ਚੰਗਾ ਕਿਹਾ!' ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਿਅਕੁਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਅੰਕੂਸ਼ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੌਤ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਇਧਰ, ਕਦੇ ਉਧਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਇਕ ਸੰਚਾ ਇਕ ਦਿਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਹਰ ਉਚਾਈ ਇਕ ਦਿਨ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ, ਹਰ ਮਿਲਾਪ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਛੋੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਮੌਤ ਵਿਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੱਕਾ ਫਲ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਜਿਹੜਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਕੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀ ਰਾਤ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੋਚ—ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋਣਾ? ਉਮਰ ਤਾਂ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਰਹੇ ਜਾਂ ਜਾਵੇ। ਮੌਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਆ ਗਿਆ, ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਝੁਰਰੀਆਂ, ਵਾਲ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਗਏ; ਮਨੁੱਖ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਲੋਕ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਲੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਘਟਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਹਰ ਨਵੇਂ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਲੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵੀ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਦੋ ਲੱਕੜਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਦੋਸਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਛੋੜਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਕੋਈ ਜੀਵ ਸਦਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰੋਣਾ ਬੇਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਹ 'ਤੇ ਖੜਾ ਕੋਈ ਆਉਂਦੇ ਕਾਫਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਆਵਾਂਗਾ,' ਤਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਉਮਰ ਘਟਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਤੀਜੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਇੱਛਿਤ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸੁਰਗ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਭੋਗ ਕੇ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਉਮਰ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸੁਰਗ ਗਏ ਹਨ। ਉੱਚੀ ਉਮਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਪਾ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਤੇ ਨੇਕ ਹਨ, ਸੁਰਗ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਨਵ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਹੜਾ ਸੁਣਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਿਆਣਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਤਰੇੜਾਂ, ਵਿਲਾਪ ਤੇ ਰੋਣ-ਧੋਣ, ਗਿਆਨਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਸਮੇਂ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹੋ ਤੇ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ; ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਰਹੋ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਅੰਕੂਸ਼ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਚਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਨੇਕ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਵਿਜੇਤਾ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ—ਉਹ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੁਝ, ਦਇਆ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ। ਤੂੰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਨੇਕਤਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਰਤੋਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇਹ ਉਚਿਤ ਬਾਤਾਂ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।