ਇਕ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇਤਾ ਜਨਮ ਲਏ। ਇਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਦਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਵਾਨਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਲੂ-ਜਿਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਹੀ ਹੋਏ। ਹੋਰ ਵਾਨਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ, ਨਲ, ਨੀਲ, ਹਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਯੁੱਧ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਿੰਘਾਂ, ਬਘੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅਜਗਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵਾਲੀਨ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਾਲੂ-ਜਿਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੀਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਿਨ੍ਹੀਤ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਵਾਨਰ ਦਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਦੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ। ਹੁਣ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਅਤੇ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਪਤਨੀਆਂ, ਨੌਕਰਾਂ, ਫੌਜ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਯਥਾ-ਯੋਗ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦ੍ਵਿਜਾਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਂਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਰੀਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਗਿਆ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਛੇ ਮੌਸਮ ਬੀਤ ਗਏ; ਫਿਰ, ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਚੈਤ੍ਰ ਮਹਾ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਪੁਨਰਵਸੂ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਆਦਿਤੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤਾ ਸੀ, ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਚ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਗੁਰੁ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕਕੜ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਚ ਆਸਨ 'ਤੇ ਸਨ—ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਉਦੇ ਹੋਏ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਇਹ ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਅੰਸ਼, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਹਾਂ, ਲਾਲ ਹੋਠਾਂ, ਅਤੇ ਡਰਮ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਕੌਸਲਿਆ, ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਆਦਿਤੀ ਵਾਂਗ, ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਸੱਚ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਭਰਤ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਫਿਰ ਸੁਮੀਤ੍ਰਾ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਅੱਧੇ ਅੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਭਰਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਮੀਨ ਲਗਨ 'ਤੇ ਜਨਮਿਆ; ਸੁਮੀਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਕਕੜ ਲਗਨ 'ਤੇ, ਸੂਰਜ ਉਦੇ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਜਨਮ ਲਏ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸ਼ਠਪਦ ਜੁੜਵਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸਨ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਮਿੱਠਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਦਲ ਨੱਚਣ ਲੱਗੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਡਰਮ ਵੱਜੇ, ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਮਿੱਠੀ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਰੀਲੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਾਲ ਸਵੇਰੇ ਚਮਕ ਰਹੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਭਟਾਂ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰੀ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਗਿਆਰਾਂ ਦਿਨ ਬੀਤਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਨਾਮਕਰਨ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਈ: ਵੱਡੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ, ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਉੱਚਤਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਸੁਮੀਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਖੁਬ ਖਵਾਇਆ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜਨਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਂਗ, ਝੰਡਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਫਿਰ, ਸਵਯੰਭੂ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਵੀਰ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ; ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਸੱਚ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਧਨੁਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ; ਲਕਸ਼ਮਣ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ, ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ; ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਂਗ ਸੀ; ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਭੋਜਨ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ; ਜਦੋਂ ਰਾਘਵ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜਾਂਦਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਪਿੱਛੇ, ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ। ਭਰਤ ਲਈ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਉਹੀ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚਮਕ ਲਿਆਈ।