ਇਕ ਵਾਰ, ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਪੂਤ੍ਰੀ-ਇਨ-ਲਾਅ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਇਕੱਲੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ-ਕੁੰਵਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਪੈ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਚੰਨ ਚੁੱਪ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਹੋਈ। ਵੈਦੇਹੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਮ, ਜੋ ਭਰਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਆਇਆ ਅਤੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਮਾਹਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹੇ। ਇੰਦਰ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਮ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁਭਾਗਾ ਸੀ, ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਪੰਡਿਤ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਭਰਤ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਬੈਠਾ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਫੌਜੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਾਨ ਹਜ਼ੂਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਤਸੁਕਤਾ ਜਾਗੀ ਕਿ ਭਰਤ ਰਾਘਵ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ ਅੱਜ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੇਗਾ? ਉਥੇ, ਰਾਘਵ, ਜੋ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਰਤ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ 103ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਆਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੁੱਛਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਕੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੂੰ, ਚਾਲਾ ਅਤੇ ਜਟਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ?" "ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਤੂੰ, ਕਾਲਾ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ ਅਤੇ ਜਟਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ? ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਐਸਾ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ: "ਸਾਡਾ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ, ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਗਿਆ ਤੇ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ।" "ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੈਕੇਈ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।" "ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਰਾਜ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਵਿਧਵਾ ਹੋਈ ਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਜਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਘਵਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਮਾਵਾਂ ਜੋ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਆਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਰਾਜ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ।" "ਧਰਤੀ, ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਵਿਧਵਾ ਨਾ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਤ-ਚੰਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਮਕ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਭਰਾ, ਚੇਲਾ, ਤੇ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਿਖਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਇਸ ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਜਾ-ਚੱਕਰ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਨਾ ਕਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।" "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ, ਮੁੜ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਛੂਹੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ।" "ਭਰਾ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ, ਬੇਕਾਬੂ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਸਾਂਸ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ:" "ਤੂੰ ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਦਾ, ਗੁਣਵਾਨ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ; ਏਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜ ਲਈ ਕਦੇ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਦੁਸ਼ਮਨ-ਨਾਸਕ; ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਦਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਉਹ ਵਧੀਆ ਵਧੂਆਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਗੁਣਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ, ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਚੇਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਏਸੇ ਸਮਝ।" "ਚਾਹੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਾਲਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ ਪਹਿਨ ਕੇ ਰਹਾਂ, ਜਾਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਥੇ ਰਹਾਂ।" "ਜਦ ਤੱਕ ਉੱਚ-ਵੰਸ਼ੀ, ਸੰਸਾਰ-ਪੂਜਿਤ ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ, ਧਰਮ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਦਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਰਾਘਵ, ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਧਰਮਵਾਨ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਭੇਜਿਆ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" "ਤੂੰ ਆਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਲੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਡੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਰਹਾਂ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੰਡ ਕਰਕੇ, ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ।" "ਉਹ ਰਾਜਾ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ, ਉਹ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ; ਤੂੰ ਉਸ ਵੰਡਿਆ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ।" "ਸੁਭਾਵਕ, ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਡੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਜੀਵਾਂਗਾ।" "ਮੇਰੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ 104ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਸਿੰਘ-ਸਮਾਨ ਪੁਰਸ਼, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਗਿਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਖੀ ਹੋਏ, ਰਾਤ ਵੀ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰ ਗਈ। ਜਦ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ ਤੇ ਸਵੇਰ ਚਮਕਦੀ ਆਈ, ਭਰਾਵਾਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੰਡਾਕਿਨੀ ਤੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਤੇ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ।