ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਸਲਾਹਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਤੇਰੇ ਮੁੱਖ ਯੋਧੇ ਸਸ਼ਕਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਵਿੱਥੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰੀਖੀ ਹੋਏ ਹਨ? ਕੀ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ-ਉਚਿਤ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ?" ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਫੌਜੀ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ?" ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਤਨਖਾਹ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਵਾਨ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਲਈ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੁੱਖ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ?" ਉਹ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਤੂੰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਨਿਪੁੰਨ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਵਾਕ-ਚਾਤੁਰ ਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲਦਾ ਹੋਵੇ?" ਰਾਮ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਤੂੰ ਅਠਾਰਾਂ ਪਦ—ਦਸ ਆਪਣੀ ਪਾਸੇ, ਪੰਜ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਸੇ—ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਗੁਪਤਚਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਨਾ ਰੱਖਦੇ?" ਉਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਨਾ ਸਮਝਦਾ?" ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, "ਕੀ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤਿ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਇਹ ਬਚਪਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਬੇਕਾਰ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜਦ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਇਹ ਮੂਰਖ ਥੋੜ੍ਹੀ ਲਾਜਿਕ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਬੇਸਰਗਰਬ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਰਾਂਗਣ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਸੱਚ' ਹੈ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ, ਅਜੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੈ?" ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਆਯੋਧਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਹਲਾਂ, ਨਿਪੁੰਨ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ?" "ਕੀ ਇਹ ਸੈਂਕੜੇ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਭੀੜ, ਮੰਦਰ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਅਤੇ ਪੋਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ?" "ਕੀ ਇਹ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਚੰਗੇ ਖੇਤ, ਵਾਧੂ ਪਸ਼ੂ, ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਰਹਿਤ ਹੈ?" "ਕੀ ਇਹ ਅਨੰਦਮਈ, ਅਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਅਤੇ ਖਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਭਾਏ ਹੋਈ ਹੈ?" "ਕੀ ਉਹ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ?" "ਕੀ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਜੋ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਏ ਹਨ? ਕਿਉਂਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਰਾਹੀਂ ਫਲਦੀ ਹੈ।" "ਕੀ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।" "ਕੀ ਤੂੰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ? ਕੀ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ?" "ਕੀ ਹਾਥੀ-ਵਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਾਫੀ ਗਾਂ ਹਨ? ਕੀ ਰਾਜ-ਅਸ਼ਵ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਵੱਡੀ ਸੜਕ 'ਤੇ, ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?" "ਕੀ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ੱਕ ਦੇ, ਜਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਅਧੂਰੇ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਅੰਸ਼ਕਤ ਕਾਰਣ ਦਿੰਦੇ?" "ਕੀ ਤੇਰੇ ਕਿਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਹਥਿਆਰ, ਪਾਣੀ, ਯੰਤਰ, ਅਤੇ ਤੀਰ-ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ?" "ਕੀ ਤੇਰੀ ਆਮਦਨ ਵਾਧੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਰਚ ਘੱਟ? ਕੀ ਤੇਰਾ ਖਜਾਨਾ ਕਦੇ ਅਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ?" "ਕੀ ਤੇਰਾ ਖਰਚ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪੂਰਵਜਾਂ, ਆਏ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਯੋਧਿਆਂ, ਅਤੇ ਮਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹੈ?" "ਕੀ ਚੰਗਾ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਕਦੇ ਚੋਰੀ ਦੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ?" "ਕੀ ਚੋਰ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਬੂਤ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ?" "ਕੀ ਤੇਰੇ ਨਿਪੁੰਨ ਮੰਤਰੀ, ਸੰਕਟ ਜਾਂ ਸੁਖ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ?" "ਅਣਜਾਣ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ 'ਤੇ ਰੋਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਸੂ, ਰਾਘਵ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ 'ਚ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।" "ਕੀ ਤੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ—ਦਾਨ, ਵਿਚਾਰ, ਅਤੇ ਬੋਲੀ—ਰਾਹੀਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ, ਤਪਸਵੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ, ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕਾਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਧਨ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਧਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਲਾਸ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੋਨੋ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ, ਧਨ, ਧਰਮ, ਅਤੇ ਵਿਲਾਸ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ?" "ਕੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਨਾਸਤਿਕਤਾ, ਝੂਠ, ਗੁੱਸਾ, ਲਾਪਰਵਾਹੀ, ਅਲਸ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਣਗਵਾਈ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ-ਇਕੱਲਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ, ਅਣਭਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ, ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਅਮਲ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਰਾਜ-ਰਹੱਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਚੌਦਾਂ ਰਾਜ-ਦੋਸ਼ਾਂ—ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ, ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾ ਦਿਖਾਉਣਾ, ਆਦਿ—ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਦਸ, ਪੰਜ, ਚਾਰ, ਸੱਤ, ਅੱਠ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗਿਆਨ-ਸ਼ਾਖਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ-ਮੁੱਚ ਸਮਝਦਾ ਹੈ?" "ਕੀ ਤੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਕੇ, ਛੇ-ਮੁਖੀ ਨੀਤੀ, ਦੇਵ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤੱਤ, ਵੀਹ ਕਰਤਵਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ?" "ਕੀ ਤੂੰ, ਮਹਾਨ ਬੁਧੀਵਾਨ, ਯੁੱਧ-ਯਾਤਰਾ, ਸਜ਼ਾ, ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਵੈਰ ਦੀ ਯਥਾ-ਉਚਿਤ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਚਲਾਉਣ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਲੋਕ-ਭਲਾਈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਹਰ ਪੱਖ 'ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਰਾਜ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਸਦਾ ਬਣੀ ਰਹੇ।