ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਤੇ ਸੂਝਵਾਨ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ, ਦੱਸੋ, ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ, ਸੁਮਿਤਰਾ—ਜੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ—ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਣੀ ਕੈਕੈਈ, ਇਹ ਸਭ ਠੀਕ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ?” ਫਿਰ ਰਾਮ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵਿਧਵਾਨ, ਨਿਰਪੱਖ ਤੇ ਨਿਰਲੋਭ ਹੈ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਭਰਤ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਰਮਕਰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ, ਵੱਡਿਆਂ, ਚਿਕਿਤਸਕਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਧਨ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਰਾਮ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਹੀ ਬਹਾਦੁਰ, ਗਿਆਨੀ, ਸਿਆਣੇ, ਨਿਰੀਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚੁਣਦੇ ਹੋਏ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਹਨ? ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਮੂਲ ਸਲਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਰਤ ਨੀਂਦ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪਹਰ ਵੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਇੱਕੱਲੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ, ਨਾ ਹੀ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਯੋਜਨਾ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਗੁਪਤ ਰਹੇ। ਰਾਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਭਰਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਨਤੀਜਾ ਲੈ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਰਤ ਦੇ ਸਭ ਕਰਤੱਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਰਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਸਲਾਹ ਤੂੰ ਤੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੂਰਖਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਚਤੁਰ, ਬਹਾਦੁਰ, ਕਾਬਲ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜ ਤੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਭਰਤ ਨੇ ਵੱਡੇ ਨੌਕਰ ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ, ਮੱਧਮ ਯੋਗਤਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਕੰਮਾਂ ਤੇ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਵਾਲੇ, ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਤੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਕਠੋਰ ਦੰਡ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਵਿਚ ਉਲਝਣ ਹੈ। ਰਾਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁਰੋਹਿਤ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਔਖਾ ਜਾਂ ਪਤਿਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ, ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਤੂੰ ਅਣਉਚਿਤ ਦਾਨ ਲੈਣ ਤੇ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਚਾਲਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਡਾਕਟਰ, ਬਹਾਦੁਰ ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਮਨੁੱਖ, ਜੇ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਰਾਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਕਿਸੇ ਬਹਾਦੁਰ, ਗਿਆਨੀ, ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਸ਼ੁੱਧ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ ਤੇ ਯੋਗ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ? ਉਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੇਰੇ ਮੁੱਖ ਯੋਧੇ ਤਾਕਤਵਰ, ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਰੇਖੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਤੇ ਤਨਖਾਹ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ? ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਦੇਰੀ ਹੋਵੇ, ਫੌਜੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਤੇ ਬਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਬੇਕਲਮੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੁੱਖ, ਤੇਰੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜਾਨ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਤੂੰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਏ, ਵਿਦਵਾਨ, ਚਤੁਰ, ਤੇ ਵਾਕਚਾਤੁਰ ਮਰਿਆਦਾ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਤ ਬਣਾਇਆ ਹੈ? ਉਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਦਸ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਪੰਜ, ਹਰ ਪਦਵੀ ਤੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਗੁਪਤਚਰ ਰੱਖਣੀ ਵਿਧੀ ਪਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣ। ਰਾਮ ਭਰਤ ਨੂੰ ਚੇਤਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਜਾਂ ਨਰਮ ਨਜ਼ਰੀਏ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਰਹਿ, ਕਦੇ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਾ ਆੰਕ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਗਤ, ਭੌਤਿਕ ਲਾਲਚ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਰਿਹਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਿਅਰਥ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ। ਰਾਮ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਥੋੜ੍ਹੀ ਲੌਜਿਕ ਸਿੱਖ ਕੇ ਵਿਅਰਥ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਪਿਤਾ, ਕੀ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਬੀਰ ਪੂਰਖਾਂ ਵਲੋਂ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੱਚ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਅਜੇ ਵੀ ਖਿੜ ਰਿਹਾ ਹੈ?” ਉਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ, ਸਯਾਣੇ, ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹਨ, ਤੇ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ। ਰਾਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਹਲਾਂ, ਵਿਦਵਾਨ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ? ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਮੰਦਰਾਂ, ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰਾਂ, ਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਰਾਮ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਖੁਸ਼ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਮੇਲੇ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਮਈ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਵਧੀਆ ਪਸ਼ੂ, ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ? ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਨੋਹਰ, ਅਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਾਰੇ ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਖਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਫਿਰ ਰਾਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਪੂਰਖਾਂ ਵਲੋਂ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਬੁਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ? ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਖੇਤੀ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਖੀ ਹਨ? ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਰਾਮ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਭੁੱਲ ਨਾ ਕਰ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਤੂੰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜਧਰਮ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਪਿਆਰ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।