ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਪੈਦਲ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ ਤੇ ਦੋਵਾਂਜਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਰਾਮ, ਵੱਡੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਦੇਹੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਰਾਜ ਲਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਚਰਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ। ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਵੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਮ, ਜੋ ਰਾਜ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ। ਭਰਤ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਾਕਈ ਧੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਦੇਹੀ, ਵੀ ਸਫਲ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ-ਘੇਰੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦੀ ਹੈ। ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਵੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਫਲ ਪਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਰਾਮ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਭਰਤ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਪੈਦਲ ਹੀ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਕਰਕੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਗਈਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਰਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਅਜਿਹਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋਣ—ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ, "ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਾਮ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ, ਜੋ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਪੁਣੀਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਭਰਤ ਨੇ ਗੁਹਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਜਦ ਫੌਜ ਨੇ ਢੇਰਾ ਲਾ ਲਿਆ, ਭਰਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਰਸਤਾ ਦੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਕਿ, "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ," ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਕੋਲ-ਕੋਲ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਭਰਤ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਸਨ। ਜਦ ਭਰਤ ਚਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੇਖੇ। ਝੋਪੜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਨੇ ਚਿਰੇ ਹੋਏ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਫੁੱਲ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਟੰਗੀਆਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਦੀਆਂ ਖਾਲਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਢੇਰ ਵੀ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਤਪਾਂ ਲਈ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਭਰਤ, ਜਦ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ; ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਇਥੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ।" ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਛਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਟੰਗੀਆਂ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੀ ਰਸਤੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਜੀਬ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।" "ਇੱਥੇ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣ ਉੱਤੇ, ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਚੀਕਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਧੂੰਆਂ, ਜੋ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਉਠ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਜਿੱਥੇ ਤਪੱਸਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੋਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਤਮ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਘਵ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਤੇ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਰਾਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਵਾਲੀ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ; ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਇਕੱਲਾਪਨ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਭਰਤ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਹਾਏ ਮੇਰੀ ਜਨਮ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ!" "ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਨ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਥ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਦੁਖ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਗਤ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਫੀ ਮੰਗਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡੀ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਝੋਪੜੀ ਚੌੜੀ ਸੀ, ਸਾਲ, ਤਾਲ ਤੇ ਅਸ਼ਵਕਰਨ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਨਰਮ ਬਿਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਦਾ ਚੌਕ ਪਸਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਝੋਪੜੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵਰਗੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਝੋਪੜੀ ਵਿਚ ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤੁਲੀਆਂ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਨਾਗਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਲੱਗਦੀਆਂ, ਵੀ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਵੱਡੀਆਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਢਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਝੋਪੜੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਗੋਹ ਦੀਆਂ ਖਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸਤਾਨਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਅਜੇਤੂ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਝੋਪੜੀ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਭਰਤ ਨੇ ਉਥੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਰੁਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੌੜਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਜਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਤੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਝੋਪੜੀ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਜਟਾ ਮੁਕਟ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਸ਼ਿਸ਼ਠੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਨਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।