ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ ਧਰਮ, ਧਨ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਧਰਤੀ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਵੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਸੱਚੀ ਕਸਮ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਲਾਇਆ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਧਰਤੀ ਉਸ ਲਈ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹ ਅਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਭਰਤ, ਤੂੰ ਜਾਂ ਸਤ੍ਰੁਘਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੀ ਸੁਖ ਮੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁਟ ਕੇ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਰਾਮ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਫ਼ਰਜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਯੋਧਿਆ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ, ਜਾਨਕੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਮੈਟਾਂ ਵਾਲਾ ਕੇਸ ਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਭਰਤ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਰਤ ਨੇ ਮਾਂ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਨ ਮਨਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੇ ਯਕੀਨ ਦਿਲਾਇਆ ਕਿ ਭਰਤ ਸਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਨਾ ਸੋਚ ਵਿਚ, ਨਾ ਕਰਮ ਵਿਚ। "ਭਰਤ ਨੇ ਕਦੇ ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਫਿਰ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ ਹੈ?" ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਰਤ ਨਾਲ ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਜਾਂ ਅਸੁਖਦਾਈ ਬੋਲ ਨਾ ਕਹਿਣ; ਜੇ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਦ ਕਹੇਗਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਸੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਭਰਾ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰਾ ਹੈ?" ਜੇ ਰਾਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ ਉਹ ਕਹੇਗਾ, "ਰਾਜ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।" ਪਰ ਭਰਤ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਸਿਮਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਅਖੀਰਕਾਰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਖੁਦ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਹਨ।" ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਰਤ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੈ।" ਰਾਮ ਫਿਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, "ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਰਾਮ ਦੇ ਆਦੀ ਹਾਂ, ਜੰਗਲ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਵੇ।" ਜਾਂ, "ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਰਾਮ ਦੀ ਆਦੀ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਲੈ ਜਾਵੇ।" ਰਾਮ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਦੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦੇ ਹਨ। ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਸ਼ਤਰੁੰਜਯਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ, ਦਿਵਯ ਛਤਰੀ ਹੈ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਾਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ। ਭਰਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਫੌਜ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਡੇਰੇ ਲਾ ਲਏ, ਤਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਗੜਬੜ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਫੌਜ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦਿੜ੍ਹ-ਇਕ ਯੋਜਨ ਤਕ ਫੈਲ ਗਈ। ਭਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਨਿਮਰ ਫੌਜ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਾਨਵੇਂ ਸਰਗਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹਾਕਾਵਿ, ਵੈਲਮੀਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਫੌਜ ਨੂੰ ਠਿਕਾਣਾ ਲਗਾ ਕੇ, ਭਰਤ, ਪੈਦਲ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਪੈਦਲ ਚਲ ਕੇ ਕਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚਲਿਆ। ਜਦ ਫੌਜ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਆ ਗਈ, ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜ।" "ਗੁਹਾ, ਜੋ ਧਨੁ, ਤੀਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੇ।" ਭਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਲ ਜੰਗਲ ਚਿਰਾਂਗਾ।" ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਦੱਸਿਆ, "ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ।" "ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਨਾ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ।" "ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੈਰ, ਜੋ ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸੀਸ ਤੇ ਨਾ ਰੱਖ ਲਵਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ।" "ਜਦ ਤਕ ਰਾਜ-ਯੋਗ ਰਾਮ ਪਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜ-ਤਖਤ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ-ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ।" "ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਵਾਸਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਚੰਨ-ਵਾਂਗ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।" "ਵੈਦੇਹੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ-ਘਿਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।" "ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜ-ਵਾਂਗ, ਵੱਡਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਕਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ) ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਨੰਦਨਵਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।