ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਘੁੰਘਟ ਵਾਲੀਆਂ ਬਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈਆਂ। ਉੱਥੇ ਭਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਟੋਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚਾਨਣ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਉਗਦੇ ਸਵੇਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪਲੰਕੀਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਯੋਧੇ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੱਡੇ ਉੱਠਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਫੈਲਦੀ ਹੋਈ ਤੁਰ ਪਈ। ਜਦ ਉਹ ਫੌਜ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੀ—ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਭਰਪੂਰ ਸਨ—ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਭਰਤ ਦੀ ਉਹ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਘੋੜੇ, ਤੇ ਯੋਧੇ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਜਦ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੀ ਤਾਂ ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ, ਤੇ ਉਹ ਫੌਜ ਉਥੇ ਬੜੀ ਚਮਕਦਾਰ ਲੱਗੀ। ਜਦ ਉਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅੱਗੇ ਵਧੀ, ਤਾਂ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਡਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡਾਂ ਸਮੇਤ ਭੱਜ ਗਏ। ਜੰਗਲਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਭਾਲੂ, ਚਿਤਕਬਰ ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਰਗ ਵੇਖੇ ਗਏ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ, ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗੂੰਜਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਭਰਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਛਾ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਦੇ ਬੱਦਲ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਸਵਾਰੀਆਂ ਥੱਕ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੰਤਰੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੁਣਿਆ ਵੀ ਹੈ, ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਉਹ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਿਸਦਾ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਰਹੀ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜੀ, ਇਹ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਰਿਆ, ਤੇ ਦੂਰੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੀ ਵਿੱਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਟੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜੀ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਜੋ ਖੁਦ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਰੌਂਦ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਦਰੱਖਤ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਸ਼ ਘਟਣ 'ਤੇ ਬੱਦਲ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਵੇਖ ਇੱਥੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਕਰਾਂ ਨਾਲ। ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਗੰਧਿਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਕ ਚਮਕਦਾਰ ਫਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁੰਨ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਂਗ ਭੀੜ ਵਾਲਾ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟਾਪਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡੀ ਧੂੜ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਡਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਵੇਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਥਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਰਥੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸੋਹਣੇ ਮੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ, ਜੋ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਠਿਕਾਣਾ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਈ ਹਿਰਣ ਆਪਣੇ ਜੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸੋਹਣੇ ਅਕਾਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਸਾਰੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਕਿ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਖੰਗਾਲਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੋ ਬਬਰ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਭਰਾ—ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਣ।" ਭਰਤ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਯੋਧੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਥੇ ਉੱਠਦਾ ਧੂੰਆਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਧੂੰਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਉੱਥੇ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਦੋ ਬਬਰ ਸ਼ੇਰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਇੱਥੇ ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਹੀ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ; ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਦਰਨੀਯ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਹੁਕਮ ਪਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਉੱਥੇ ਟਿਕਾਈ ਜਿਥੇ ਧੂੰਆਂ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਰਤ ਵੱਲੋਂ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਗਰ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਸੁਮਧੁਰ, ਰਾਜ ਪਾਇਆ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਪਹਾੜ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਵੇਖ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਹਨ। ਕੁਝ ਚੋਟੀਆਂ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀਆਂ, ਕੁਝ ਤਾਜ਼ੇ ਖੂਨ ਵਾਂਗ ਲਾਲ, ਕੁਝ ਪੀਲੀਆਂ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਲਾਕੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਧੁੱਪ ਜਾਂ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹਨ—ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਭਰਤ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦਿਖਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।