ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਵਿਆਕਤੀਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਸੋਝੀ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਭਰਤ, ਤੂੰ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਦੇ। ਰਾਮ ਦਾ ਵਨਵਾਸ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਨਤੀਜਾ ਲਿਆਵੇਗਾ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਰਾਮ ਦਾ ਵਨਵਾਸ ਦੇਵਤਾ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਭਰਤ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਯਥਾ-ਰੂਪ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਚੁੰਮ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ, ਹੁਣ ਚਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥਣੀਆਂ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪਟੀਆਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਵਾਹਨ ਚਲੇ, ਅਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲੇ। ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈਆਂ। ਭਰਤ, ਆਪਣੇ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਪਲਕੀ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜੋ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਭਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਫੌਜ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਧੀ, ਤੇ ਉੱਠਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਈ। ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਨ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵਸਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਭਰਤ ਦੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਪੁਜਾਰੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਯੋਧੇ ਸਨ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਿਰਨਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਾਨਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ, ਵਲਮੀਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਭਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਫੌਜ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅੱਗੇ ਵਧੀ, ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਡਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡਾਂ ਸਮੇਤ ਭੱਜ ਗਏ। ਜੰਗਲਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਭਾਲੂ, ਚਿਤਕਬਰੇ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਨीलਗਾਂਵੇਂ ਵੀ ਦਿੱਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਭਰਤ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਚਾਰ-ਵਿਭਾਗੀ ਫੌਜ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਚ ਚਲਿਆ। ਭਰਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਝੱਕ ਲੈਣ ਵਾਲੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਗਈ। ਇਸ ਤੋ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ, ਵਾਹਨ ਥਕ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਖ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ ਜੋ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।" "ਇਹ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਰਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੂਰੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਦਿੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਖੁਦ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਪੈਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲ ਝਾੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਗਰਮੀ ਮੁਕਣ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਗਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।" "ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਵੇਖ, ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਨਨਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਕਰਾਂ ਨਾਲ। ਇਹ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਹਲਚਲ ਕਰਦੇ, ਪਵਨ ਨਾਲ ਖਿਲਾਰੇ ਗਏ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਕ ਚਮਕਦਾਰ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਜੰਗਲ, ਜਿਸਦੀ ਚੁਪ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਦਿੱਖ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਯੋਧਿਆ ਵਾਂਗ ਭੀੜ-ਭਾੜ ਵਾਲਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡੀ ਧੂੜ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਵਨ ਇਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।" "ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਵੇਖ, ਇਹ ਰਥ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਰਥ-ਚਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਡਰੇ ਹੋਏ ਸੋਹਣੇ ਮੋਰ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਠੰਡੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਛੁਪ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਫ ਦਿੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ।" "ਇਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿਰਨ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਿੱਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਸੋਹਣੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਵਧੀਆ ਫੌਜ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੋ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਿਲ ਸਕਣ।" ਭਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਯੋਧੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਧੂੰਆਂ ਉੱਠਦਾ ਵੇਖਿਆ। ਧੂੰਆਂ ਦੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਇੱਥੇ ਹਨ।" "ਜੇਕਰ ਉਹ ਦੋ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਮ ਵਾਂਗ ਦਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਈ, ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹੈ, ਨੇ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹੋ; ਕੋਈ ਅੱਗੇ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਚਾਰਿਆ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਉੱਥੇ ਜਾ ਟਿਕਾਈ ਜਿੱਥੇ ਧੂੰਆਂ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਰਤ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੁਕ ਗਈ ਸੀ, ਧੂੰਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ 'ਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।