ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਭਰਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਥੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਿੱਟੇ ਚਾਵਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖੇ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਕ੍ਰੀਮੀ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਕੁਆਂਆਂ, ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਈਆਂ, ਤੇ ਮਧੂ-ਝੜਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਰਸ ਭਰੇ ਹੋਏ ਤਲਾਵਾਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਮਾਸ ਦੇ ਢੇਰ, ਤੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਮੋਰ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਗਰਮ ਭੋਜਨ ਵੀ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਟੋਰੀਆਂ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਘੜੀਆਂ, ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁਗੰਧਤ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਬਣੀ ਦਹੀਂ, ਕਪਿੱਠਾ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਪਕਵਾਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮਿੱਠੇ ਆਮ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਤਲਾਵਾਂ, ਗਾੜ੍ਹੇ ਚਿੱਟੇ ਦੁੱਧ, ਚਾਵਲ ਦੀ ਖੀਰ ਤੇ ਚੀਨੀ ਦੇ ਢੇਰ ਵੀ ਉਥੇ ਮਿਲੇ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਔਸ਼ਧੀ ਪੇਸਟ, ਚੂਰਨ, ਕਾਢੇ, ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵੀ ਵੱਸਣ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ। ਸਫ਼ੈਦ, ਚਮਕਦੇ ਦੰਦ-ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ, ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਚੰਦਨ ਦਾ ਲੇਪ ਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਮਕਦੇ ਆਇਨੇ, ਕਪੜਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੁਤੀਆਂ ਤੇ ਸੈਂਡਲ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੇ ਡੱਬੇ, ਕੰਗੀਆਂ, ਬੁਰਸ਼, ਹਥਿਆਰ, ਧਨੁਸ਼, ਸੋਹਣੀ ਕਵਚ, ਬਿਸਤਰੇ ਤੇ ਆਸਨ ਵੀ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉੱਠਾਂ, ਬਲਦਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਤਲਾਵਾਂ, ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਪੌਂਡ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਤੇ ਜਲ-ਨੀਂਲੀਆਂ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਆਸਮਾਨ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਤਲਾਵਾਂ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਸੁਖਦਾਈ, ਤੇ ਨੀਲਾ ਬੇਰਿਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਨਰਮ ਜੌ ਦੀਆਂ ਢੇਰ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਯਜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਲੋਕ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਮਹਾਰਾਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਭਰਤ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਮਿਹਮਾਨਦਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ। ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਆਏ ਜਿਵੇਂ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਪਰ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਆਦਮੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਅਲੋ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ; ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰੋੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਥੇ ਪਈਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕਾਨਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਭਰਤ, ਆਪਣੀ ਸੰਗਤਿ ਸਮੇਤ, ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਭਰਦਵਾਜ਼, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਸੁਖਦਾਈ ਬੀਤੀ? ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਰੀ ਟੋਲੀ ਠੀਕ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਨਿਰਪੱਖ ਭਰਤ, ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਿਹਮਾਨਦਾਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਸੰਦ ਆਈ?" ਭਰਤ, ਗਹਿਰੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮਹਾਨਯ, ਮੈਂ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਤੇ ਸੰਗਤਿ ਸਮੇਤ, ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਮਾਨਦਾਰੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ।" "ਸਾਰੀ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਰਹਿਣ-ਵੱਸਣ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ; ਸਾਡੇ ਨੌਕਰ ਵੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦੇ, ਬਹੁਤ ਸੁਖੀ ਹੋਏ।" "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿਤ੍ਰਤਾਪੂਰਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰੋ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਸ ਰਸਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਦੂਰ ਹੈ?" ਭਰਤ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ਼, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਸੱਢੇ ਦੋ ਜੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਸੁਖਦਾਈ ਹਨ।" "ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਖਿੜਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।" "ਉਸ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੂਟੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਹੇ ਮਹਾਨ ਫੌਜ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਤੇ ਰਥ ਹਨ—ਦੱਖਣੀ ਰਸਤੇ ਜਾਂ ਖੱਬੇ ਜਾਂ ਸੱਜੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਲੈ ਜਾਓ; ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੋਗੇ।" ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਰਥਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਕੰਪਦੀਆਂ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਕੌਸਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ। ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਅਪੂਰਨ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਲੈਣ ਲਈ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਕੇ, ਭਰਤ ਦੇ ਕੋਲ, ਦੁਖੀ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ, ਦੂਰ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਭਰਦਵਾਜ਼, ਆਪਣੇ ਵਚਨ-ਨਿਸ਼ਚਯ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ।" ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੀ ਇਸ ਪੁੱਛ ਗਿੱਛ 'ਤੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਭਰਤ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮਹਾਨਯ, ਇਹ ਦੁਖੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਵਿਅਥਿਤ ਮਹਿਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਵਰਗੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਕੌਸਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ—ਜਿਵੇਂ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਫੜੀ ਹੋਈ ਇਹ ਦੁਖੀ ਮਹਿਲਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕਰਣਿਕਾਰਾ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਟਾਹਲੀ ਵਰਗੀ ਹੈ।