ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ਼ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਸੱਤ-ਅੱਠ ਔਰਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਇੱਕ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇਲ ਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੀਂਣ ਵਾਸਤੇ ਪਾਨੀ ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਭਗਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਗਧਿਆਂ, ਊਠਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰਭੀ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਸਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਸ਼੍ਰਤ ਅਨਾਜ ਖਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਖ੍ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲਿਆ। ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਮਸਤ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਝੁਕ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉੱਥੇ ਬਣ ਗਿਆ। ਹਰ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਲੱਗਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁੱਟਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੈਨਾ ਦੇ ਲੋਕ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ, ਨਾ ਹੀ ਦੰਡਕ ਅਰਨ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਭਾਰਤ ਜੀ ਚੰਗੇ ਰਹਿਣ, ਰਾਮ ਜੀ ਵੀ ਸੁਖੀ ਰਹਿਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਦਲ ਸੈਨੀਕ, ਰਥੀ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੇਵਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਮਿਲਿਆ, ਇਹ ਜੈਕਾਰਾ ਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਆਖਦੇ, "ਇਹ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਵਰਗਾ ਹੈ!" ਤੇ ਭਾਰਤ ਜੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਏ। ਸੈਨਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੱਚਦੇ, ਹੱਸਦੇ, ਗਾਉਂਦੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੌੜਦੇ। ਜਦ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਲੈਂਦੇ, ਤਦ ਉਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਫਿਰ ਖਾਣ ਵੱਲ ਮੋੜ ਜਾਂਦੇ। ਸੇਵਕ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤਰ ਪਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ। ਉੱਥੇ ਹਾਥੀ, ਊਠ, ਬਲਦ, ਘੋੜੇ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ—ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਸੀ; ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਗੰਦੇ ਵਸਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਭੁੱਖਾ, ਗੰਦਾ ਜਾਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਬਕਰੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੇ ਚੰਗੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਆੰਜਨ, ਫਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸੁਗੰਧਤ ਯਖ਼ਨੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਿੱਟੇ ਚਾਵਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖੇ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੀਮੀ ਦੂਧ-ਭਰੇ ਕੁਆਂ, ਕਾਮਧੇਨੂਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਗਾਉਂਦੇ ਰੁੱਖ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ। ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਪੋਖਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕੇ ਮਾਸ ਦੇ ਢੇਰ, ਤੇ ਰਸਦਾਰ ਮੋਰ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਰਮ ਪਲੇਟਾਂ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਟੋਰੇ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਤਿਲੇ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਉੱਥੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਉੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਗਾਊਆਂ ਦੇ ਸੁਗੰਧਤ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਕਪਿੱਠ ਫਲਾਂ ਦੇ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਪਤਿਲੇ, ਘੜੇ ਅਤੇ ਥਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਮਿੱਠੇ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਪੋਖਰ, ਗਾੜ੍ਹੇ ਚਿੱਟੇ ਦੂਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਪੋਖਰ, ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦੀ ਖੀਰ ਤੇ ਚੀਨੀ ਦੇ ਢੇਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਲੇਪ, ਚੂਰਨ, ਕਾਢੇ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਬਰਤਨ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਚਿੱਟੇ, ਚਮਕਦੇ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੰਡ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਲੇਪ ਵੀ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਦਰਪਣ, ਵਸਤਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜੁੱਤੀਆਂ ਤੇ ਸੈਂਡਲਾਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਉੱਥੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੇ ਡੱਬੇ, ਕੰਗੇ, ਬੁਰਸ਼, ਹਥਿਆਰ, ਧਨੁਸ਼, ਸੋਹਣੇ ਕਵਚ, ਤੇ ਸੌਖੇ ਸੇਜ ਤੇ ਆਸਣ ਵੀ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਊਠ, ਬਲਦ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਰੋਵਰ, ਅਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਪੋਖਰ ਵੀ ਸਨ। ਆਸਮਾਨ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਪੋਖਰ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਪੱਤਰਾਂ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਨਰਮ ਜੌ ਦੇ ਢੇਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਸਭ ਜਾਨਵਰ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਵੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਲੋਕ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ਼ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਮਿਹਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹ ਰਾਤ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ਼ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਲਈ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘੀ। ਸਵੇਰੇ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ਼ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਪਰ, ਮਸਤ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਅਗਰ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ; ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕਾਨਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਯਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਜੀ ਨੇ ਰਚਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਭਾਰਤ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਆਤਿਥਿਆ ਹੋਈ ਸੀ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ਼ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਆਏ। ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ਼ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਜਨਾ ਦੀ ਅਗਨੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਸੁਖ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੀ? ਸਾਰਾ ਸਾਥੀ ਗਣ ਠੀਕ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਭਾਰਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਿਹਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਪਸੰਦ ਆਈ?" ਭਾਰਤ ਜੀ, ਗਹਿਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਪੂਜਨਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ لشਕਰ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖੀ ਰੁਕੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸੇਵਕ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਅਸੁਵਿਧਾ ਦੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਹੁਣ, ਹੇ ਪੁਜਨਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਮਿਹਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।