ਭਾਰਤ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ’ਤੇ, ਸਭ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਿਆਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਫਿਰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਆ ਬੈਠੇ। ਭਰਦਵਾਜ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ’ਤੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਾਹਮਣੇ ਚੌੜੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੀਰ-ਚੌਲਾਂ ਵਾਲੀ ਚਿਕਣੀ ਮਿੱਟੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਕਾਨ ਉਗ ਆਏ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਪੀਲੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ। ਕੁਬੇਰ ਜੀ ਵਲੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇਕਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ, ਮੋਤੀ, ਮੂਗਾਂ ਤੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲਦੀਆਂ ਸਤਰੀਆਂ ਵੀ ਉਥੇ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰੀਆਂ ਵਿਚ, ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਸੀ ਜੋ ਮਾਨੋ ਪਾਗਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਨੰਦਨ ਵਨ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਇਕਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਭਗਤ ਨਾਰਦ, ਤੁੰਬੁਰੂ, ਗੋਪਾ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜਾ ਭਾਰਤ ਸਾਹਮਣੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਰਦਵਾਜ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ’ਤੇ ਅਲੰਬੁਸਾ, ਮਿਸ਼ਰਕੇਸ਼ੀ, ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਅਤੇ ਵਾਮਨਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਚ ਕੀਤਾ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਵਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ’ਚ ਭਰਦਵਾਜ ਜੀ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਬਿਲਵ, ਮਾਰਦੰਗਿਕ, ਸ਼ਮਯਾਗ੍ਰਾਹ, ਵਿਭੀਤਕ ਆਦਿ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਨਰਤਕ ਭਰਦਵਾਜ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ’ਤੇ ਨਾਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਸਰਲਾ, ਤਾਲ, ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਨਕਤਮਾਲ ਰੁੱਖ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਥੇ ਕੁਬੜ ਤੇ ਬੌਨੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ਿੰਸ਼ੁਪਾ, ਆਮਲਾ, ਜਾਮੁਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਾਲਤੀ, ਮੱਲਿਕਾ, ਜਾਤੀ ਆਦਿ ਲਤਾਵਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸੁੰਦਰ ਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਜੋ ਚਾਹੋ ਪੀਓ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਸ ਖਾਓ।" ਸੋਹਣੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਸੱਤ-ਅੱਠ ਸਤਰੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤਰੀਆਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਲ-ਮਲ ਕੇ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਤੇ ਰਮਣੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਿਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਉਹ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਖੋਤਿਆਂ, ਊਠਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ—ਸਭ ਵਾਹਨ—ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਵਾਉਂਦੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਇਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਵਲੋਂ ਗੰਨਾ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਾਲਾ ਅੰਨਾ ਖਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨਾ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ। ਮਸਤ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਲੋਕ ਝੁੱਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਲੱਖਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਥੇ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਲਾਏ ਹੋਏ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁੱਟਾਂ ਵਿਚ, ਸਿਪਾਹੀ ਉੱਚੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ—"ਅਸੀਂ ਨਾ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਨਾ ਦੰਡਕਾਰਣਯ ਨੂੰ—ਭਾਰਤ ਜੀ ਸੁਖੀ ਰਹਿਣ, ਰਾਮ ਜੀ ਭੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ।" ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ, ਰਥੀ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦਾਸ-ਦਾਸੀਆਂ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਖ ਪਾ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਗਾਉਂਦੇ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਇਹ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਹੀ ਹੈ!" ਤੇ ਭਾਰਤ ਜੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਸਿਪਾਹੀ ਨੱਚਦੇ, ਹੱਸਦੇ, ਗਾਉਂਦੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਦੌੜਦੇ। ਜਦ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਭੋਜਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਅੰਜਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਫਿਰ ਖਾਣ ਵੱਲ ਮੋੜ ਗਏ। ਦਾਸੀਆਂ, ਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ, ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਉਥੇ ਹਾਥੀ, ਊਠ, ਬਲਦ, ਘੋੜੇ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ—ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਉਥੇ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਕਪੜੇ ਗੰਦੇ ਹੋਣ, ਨਾ ਕੋਈ ਭੁੱਖਾ, ਗੰਦਾ ਜਾਂ ਮੈਲੇ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਬੱਕਰੀ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੇ ਚੰਗੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅੰਜਨ, ਫਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸੁਗੰਧਤ ਦਾਲਾਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਿੱਟੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੀਰ-ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੂਆਂ, ਕਾਮਧੇਨੂਆਂ ਤੇ ਮਹੂ ਨਾਲ ਟਪਕਦੇ ਰੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਐਸੇ ਕੁੰਡ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਦਭਰਿਆ ਪਾਣੀ ਸੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਮਾਸ ਦੇ ਢੇਰ, ਤੇ ਰਸਾਲੇ ਮੋਰ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਚਿੜੀ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵੀ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਮਿਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਟੋਰੇ, ਦਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਘੜੇ, ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਉਥੇ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਘੜੇ, ਮਟਕੇ, ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਗਾਂ ਦੇ ਸੁਗੰਧਤ ਦਹੀਂ ਤੇ ਕਪਿੱਠ ਫਲ ਦੀ ਦਹੀਂ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਮਿੱਠੇ ਆੰਬ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਤਲਾਵ, ਮੋਟੀ ਚਿੱਟੀ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਛਪੜਾਂ, ਖੀਰ ਤੇ ਚੀਨੀ ਦੇ ਢੇਰ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਚੂਰਨ, ਕਾਢੇ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੇਖੀਆਂ। ਚਿੱਟੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਦਾਤਨ ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਲੇਪ ਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਚਮਕਦਾਰ ਦਰਪਣ, ਕਪੜਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੋੜੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਤੇ ਚਪਲਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਸਿੰਗਾਰ ਦੇ ਡੱਬੇ, ਕੰਗ੍ਹੇ, ਬੁਰਸ਼, ਹਥਿਆਰ, ਧਨੁਸ਼, ਸੋਹਣੇ ਕਵਚ, ਸੌਂਹਣੇ ਸੱਜੇ ਹੋਏ ਵਿਛੋਣ ਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਮਿਲਦੀਆਂ। ਊਠਾਂ, ਬਲਦਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਤਲਾਵ, ਚੰਗੀਆਂ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਪੋਖਰ ਵੀ ਉਥੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਤਲਾਵ, ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਤੇ ਨੀਲੇ ਪੱਥਰ ਵਰਗੇ ਨਰਮ ਜੌ ਦੇ ਢੇਰ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਦਵਾਜ ਮੁਨੀ ਦੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ’ਚ ਅਣਮਿੱਥਾ ਸੁਖ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ।