ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿਵਯ ਧੁਨਿ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ, ਖਤਮ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਭਰਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਫੌਜ ਦੀ ਵਿਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਧਰਤੀ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਮਤਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਬੈਰੀਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਰੀ-ਹਰੀ ਘਾਹਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ ਬਿਲਵ, ਕਪਿੱਠ, ਜੈਕਫਰੂਟ, ਬੀਜਾਂ ਵਾਲੇ ਫਲ, ਆਂਵਲਾ ਅਤੇ ਆਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਖੜੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਆਨੰਦ ਮਯ ਬਾਗ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਲਾਹੀ ਦਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰوں ਪਾਸੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਸੀ, ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਚਾਰ ਸੁੰਦਰ ਵਿਸਾਲ ਹਾਲ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਥਾਂਵਾਂ, ਮਹਲ ਤੇ ਕੋਠੀਆਂ—ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਹਣੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ—ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਜਿਹੜਾ ਬਦਲੀ ਵਾਂਗ ਸਫੈਦ ਸੀ, ਰਾਜ ਮਹਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਦਿਵਯ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿ ਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਹਾਲ ਵਿਚ ਸਫ਼ੇਦ ਬਿਸਤਰੇ, ਆਸਨ, ਵਾਹਨ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ, ਦਿਵਯ ਵਸਤ੍ਰ, ਤਰਾਂ-ਤਰਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਬਰਤਨ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਆਸਨ ਲਗੇ ਹੋਏ, ਉੱਤਮ ਬਿਸਤਰੇ ਪਏ ਹੋਏ, ਤਦ ਕੈਕੇਈ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਵਿਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਭਰਤ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਜਸੀ ਆਸਨ, ਚਮਚਮਾਉਂਦੀ ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਵਲ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਸਨ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਚਾਮਰ ਲੈ ਕੇ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਫੌਜਪਤੀ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਭਰਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਧ-ਚਾਵਲ ਦੀ ਚੀਕੜ ਵਾਲੇ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਦੋਹਾਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਘਰ ਬਣ ਗਏ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਉਪਜੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦਿਵਯ ਗਹਣੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਥੇ ਆ ਗਈਆਂ। ਕੁਬੇਰ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੋਨੇ, ਮੋਤੀ, ਮਾਣਕ ਅਤੇ ਮੂੰਗੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇਕਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਔਰਤਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਨੋ ਮਸਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਦੀਆਂ ਇਕਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਨਾਰਦ, ਤੁੰਬੁਰੂ, ਗੋਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੰਧਰਵ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਲੰਬੁਸਾ, ਮਿਸ਼ਰਕੇਸ਼ੀ, ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਅਤੇ ਵਾਮਨਾ ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਭਰਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਚਿਤਰਥ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਭੀ ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਬਿਲਵ, ਮਾਰਦੰਗਿਕ, ਸ਼ਮਿਆਗ੍ਰਾਹ ਅਤੇ ਵਿਭੀਤਕ ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਥ ਨਰਤਕ ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਨਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਸਰਲਾ, ਤਾਲ, ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਨਕਤਮਾਲ ਰੁੱਖ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਕੁਝ ਕੁਬੜੇ ਤੇ ਬੌਨੇ ਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ਿੰਸ਼ੁਪਾ, ਆਮਲਕੀ, ਜੰਬੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਰੁੱਖ, ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਲਤੀ, ਮੱਲਿਕਾ, ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਣਲਤਾਵਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਜੋ ਚਾਹੋ ਪੀਓ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਸ ਖਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਕਰੇ।" ਸੁੰਦਰ ਦਰਿਆ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਔਰਤਾਂ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇਲ ਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਲਮਸਾਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਪੁਤਰੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਨ ਪੀਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਉਹ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਗਧਿਆਂ, ਊਠਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰਭੀ ਦੀਆਂ ਔਲਾਦਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਭੋਜਨ ਮਿਲਦਾ। ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਅਨਾਜ ਖਵਾਉਂਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਂਧਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ; ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਲੋਕ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਝੁਕਾਉਂਦੇ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਲੱਖਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਥੇ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਭ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਿਰੋਹਾਂ ਨਾਲ, ਸੈਣਿਕ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਅਸੀਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ, ਨਾ ਹੀ ਦੰਡਕ ਅਰਣਿਆ; ਭਰਤ ਸੁਖੀ ਰਹੇ, ਰਾਮ ਭੀ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਦਲ ਸੈਣਿਕ, ਰਥੀ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੇਵਕ, ਇਹ ਸੌਭਾਗ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਬੋਲ ਉਚਾਰਦੇ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ, "ਇਹ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਹੈ!" ਸੈਣਿਕ ਨੱਚਦੇ, ਹੱਸਦੇ ਤੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੌੜਦੇ। ਜਦ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਲੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਵਯ ਪਕਵਾਨ ਵੇਖ ਕੇ ਫਿਰ ਖਾਣ ਵੱਲ ਮਨ ਕਰਦੇ। ਸੇਵਕ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ। ਉਥੇ ਹਾਥੀ, ਊਠ, ਬਲਦ, ਘੋੜੇ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ—ਕਿਸੇ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਉਥੇ ਗੰਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਇਆ, ਭੁੱਖਾ, ਗੰਦਾ ਜਾਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਥੇ ਬਕਰੀ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੇ ਚੰਗੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਵਿਅੰਜਨ, ਫਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਯਖ਼ਨੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਿੱਟੇ ਚਾਵਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖੇ।