ਭਗਵਤ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਭਰਤ ਜੀ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਜਦੋਂ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਝੁੱਗੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਅਕੇਲੇ ਆਏ ਹਨ। ਭਰਦਵਾਜ਼ ਜੀ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਭਰਤ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਫੌਜ ਦੀ ਆਮਦ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਜੀ ਅੱਗ-ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਿਹਮਾਨ-ਨਵਾਜੀ ਲਈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਾ ਸੰਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਅਤੇ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਮਾਨ-ਨਵਾਜੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਿਹਮਾਨ-ਨਵਾਜੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਲਈ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ, ਸੰਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਵਣ। ਕੁਝ ਨਦੀਆਂ ਮਧ (ਸ਼ਹਦ) ਨਾਲ, ਕੁਝ ਚੰਗੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਠੰਡੀ ਪਾਣੀ ਜੋ ਕਾਂਡ ਦੇ ਰਸ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ ਵਿਦੇਵ ਗਾਂਧਰਵਾਂ—ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਹਾਹਾ, ਹੂਹੂ—ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਗਾਂਧਰਵੀਆਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ, ਮਿਸ਼ਰਕੇਸ਼ੀ, ਅਲੰਬੁਸਾ, ਨਾਗਦੰਤਾ, ਹੇਮਾ, ਹਿਮਾ—ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਨਮੀ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਤਰੀਆਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ, ਤੁੰਬੁਰੂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸੰਮਨ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਦੇਵ ਜੰਗਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਪੜੇ, ਗਹਣੇ, ਪੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਸਦਾ-ਵਿਦੇਵ ਫਲ, ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਂ। ਇੱਥੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੋਮਾ ਮੈਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇ—ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਚੂਸਣ ਅਤੇ ਚਾਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਵੱਧ-ਵੱਧ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਗਿਰੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਦੇਵ ਸ਼ਰਾਬ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਾਸ ਵੀ ਹੋਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਹਿਰੀ ਧਿਆਨ, ਅਤੁੱਲ ਪ੍ਰਭਾ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੀ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮੇਂ, ਪਸੀਨਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਮਲਯਾ ਤੇ ਦਰਦੁਰਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀ ਹੈ, ਨਰਮ, ਆਤਮਕ ਸੁਖਦ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਵਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਵ ਬੱਦਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਦੇਵ ਡੌਲਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਵਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗਾਂਧਰਵ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਵੀਣਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਸਾਫ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ-ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਲਯ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਵਿਦੇਵ ਆਵਾਜ਼, ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਖਤਮ ਹੋਈ, ਭਰਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਫੌਜ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇਖੀ। ਧਰਤੀ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸਮਤਲ ਹੋ ਗਈ, ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਨੀਲਾ ਬੈਰੀਲ ਵਰਗਾ ਹਰਾ ਘਾਹ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਬਿਲਵਾ, ਕਪਿੱਠਾ, ਜੈਕਫਰੂਟ, ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਫਲ, ਆਮਲਕੀ ਅਤੇ ਆਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਗਏ। ਉੱਤਰ ਕੁਰੂ ਤੋਂ ਵਿਦੇਵ ਆਨੰਦਮਈ ਜੰਗਲ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਦੇਵ ਨਦੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ, ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਲ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਅਸਤਬਾਲ, ਮਹਲ ਅਤੇ ਕੋਠੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉੱਭਰ ਆਏ। ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਦਰਵਾਜਾ, ਰਾਜਕੋਠੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੇਵ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਗੰਧਤ ਸੀ। ਚੌਕੋਣੀ ਹਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਵ ਬਿਸਤਰ, ਕੁੱਦੀਆਂ, ਵਾਹਨ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਵਿਦੇਵ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਕਪੜੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਕਵਾਨ, ਅਤੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਬਰਤਨ, ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਸੀਟਾਂ ਵਿਵਸਥਿਤ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਿਸਤਰ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ, ਮਹਾਬਲੀ ਭਰਤ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਲ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਰਤ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਦੇਵ ਰਾਜ-ਸੀਟ, ਪੰਖਾ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਉਹ ਸੀਟ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਯਕ-ਪੰਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਭਰਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਾਵਲ-ਦੂਧ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਨੋ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਦੇਵ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਨਿਵਾਸ ਉਭਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪੀਲੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਜਨਮੇ ਹਨ। ਉਸੇ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਵਿਦੇਵ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਤਰੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਨੇ, ਰਤਨਾਂ, ਮੋਤੀਆਂ, ਮੂੰਗੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਕੁਬੇਰ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀਆਂ, ਇਕੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਤਰੀਆਂ ਇੱਥੇ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕ ਪੁਰਸ਼ ਪਕੜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਗਲਪਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ; ਨੰਦਨਵਨ ਦੀ ਇਕੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਨਾਰਦ, ਤੁੰਬੁਰੂ, ਗੋਪਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਗਾਂਧਰਵ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਲੰਬੁਸਾ, ਮਿਸ਼ਰਕੇਸ਼ੀ, ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਤੇ ਵਾਮਨਾ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਭਰਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਚਿਤਰਰਥ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਉਭਰ ਆਈਆਂ। ਬਿਲਵਾ, ਮਾਰਦੰਗਿਕਾ, ਸ਼ਮ੍ਯਾਗ੍ਰਾਹਾ, ਵਿਭੀਤਕਾ ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤਥ ਨਰਤਕ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਇੱਥੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੀ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ, ਮਿਹਮਾਨ-ਨਵਾਜੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਵਿਦੇਵ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਸੰਗਤ, ਭਰਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ।