ਜਦੋਂ ਵਿਣੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵੱਲੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾ ਦੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿਚੋਂ, ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਣ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਲ-ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪੁਰਖ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੀ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਲਾਲ ਹੋਠ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਡੰਗਰ ਵਾਂਗੂ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਦੇ ਵਾਲ ਤੇ ਦਾਡ਼ੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪੀਲੇ-ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੇਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣੇ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗੂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗੂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗੂ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੁਨਹਿਰੀ-ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਇਕ ਭਾਂਡਾ ਸੀ। ਉਸ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਦਿਵ੍ਯ ਖੀਰ (ਪਾਯਸ) ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪੁਰਖ ਆਪਣੇ ਚੌੜੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਲਗਾ ਰੱਖੇ। ਉਹ ਦਿਸਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਦਾ ਕੋਈ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਨੁੱਖ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ! ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਪਾਯਸ ਲਵੋ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਆਯੁਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ ਅਤੇ ਆਖੋ, 'ਇਹ ਖਾਓ।' ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।" ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭਾਂਡਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਖੀਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਆਸ਼ਚਰਜਕ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਿਆ ਪਾਯਸ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਐਸਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਅਚਾਨਕ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲੱਭ ਲਵੇ। ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਉਜਲਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚਮਤਕਾਰੀ ਪੁਰਖ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਚੰਦਨੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗੂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ। ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਗਏ ਅਤੇ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਪਾਯਸ ਲਵੋ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਾਯਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਅੱਧੇ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਕੀ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਕੇਕਈ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸਾ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਮੁੜ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਯਸ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਪਾਯਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤਯੋਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਗੀਆਂ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਯਸ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਐਸਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਾਰ੍ਹਾਂਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਜਦੋਂ ਵਿਣੁ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਵੈ-ਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਇਸ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਾ ਲਈ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਣੁ ਲਈ ਐਸੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਹਾਇਕ ਪੈਦਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਣ।" "ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਬਹਾਦਰ, ਹਵਾ ਵਾਂਗੂ ਤੇਜ਼, ਨੀਤੀ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਅਤੇ ਵਿਣੁ ਵਰਗੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੋਣ।" "ਉਹ ਅਪਰਾਜੇਯ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਅਜਿਹੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ।" "ਅਪਸਰਾ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾ, ਗੰਧਰਵ-ਕਨਿਆਵਾਂ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਨਾਗ-ਕਨਿਆਵਾਂ, ਰਿਕਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ, ਕਿੰਨਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਨਰਣੀਆਂ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਵਾਨਰ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਬਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਹੋਣ।" "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜੰਬਵੰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਰੀਛਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਜੰਬਾਈ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਨ੍ਯ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਵਾਨਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜੋ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਮਹੇੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮੁਖਿਆ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੀ। ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਗੰਧਮਦਨ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਨਲ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਅਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੀਲ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਉਹ ਉਰਜਾ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਬਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਮੈੰਦ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਨਾਮਕ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਧਨਵਾਨ ਵਾਨਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਸੁਸ਼ੇਣ ਨਾਮਕ ਵਾਨਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਪਰਜਨਯ ਨੇ ਸ਼ਰਭ ਨੂੰ। ਵਾਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਉਹ ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਇਕ, ਅਤੁੱਟ ਬਲ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵਾਲੇ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹੋਏ।