ਗੁਹਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। “ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾਡੀ ਰਾਤ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਬੜੀ ਇਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਣ।” ਭਰਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਉਠੋ, ਜਾਗੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਦਾ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ! ਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰੋ; ਅਸੀਂ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣਾ ਹੈ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਲਦੀ ਉਠ ਖੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ‘ਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਪੰਜ ਸੌ ਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਲੀਆਂ। ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਸਵਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ, ਪਲਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਗੁਹਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸਵਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ, ਪੀਲੇ ਕੰਬਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ, ਸ਼ੁਭ ਡੋਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੀ ਨਾਵ ਲਿਆਈ। ਭਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਉਸ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜ-ਇਸਤਰੀਆਂ, ਪੂਜਾਰੀ ਅੱਗੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਫਿਰ ਰਾਜ-ਇਸਤਰੀਆਂ, ਰਥ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡੇਰਿਆਂ ਲਈ ਅੱਗਾਂ ਜਲਾਈਆਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚੜ੍ਹੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਉਠਾ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਆਸਮਾਨ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਨਾਵਾਂ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ, ਨਾਵਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਨਾਵਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਕੁਝ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ, ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਲੰਘ ਰਹੀਆਂ। ਲੋਕ ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ ਉਤਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਨਾਵਿਕ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧੀ ਬੰਬੂਆਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਾਥੀ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਨਾਵਾਂ, ਕੁਝ ਬੇੜਿਆਂ, ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤੈਰ ਕੇ ਪਾਰ ਲੰਘੇ। ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਫੌਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵਸਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਭਰਤ, ਪੂਜਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੂਜਾਰੀ, ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਖਿਆਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਉਣਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਮੂਲ ਕਾਵਿ ਹੈ। ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਕਵਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਪੂਜਾਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਚਲਿਆ। ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਰਘੁਕੁਲ ਰਤਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਪੂਜਾਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਭਰਦਵਾਜ ਜਲਦੀ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਠੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਫਿਰ ਫਲ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਧਰਮਵਾਨ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਯੋਧਿਆ ਦੀ ਫੌਜ, ਖਜਾਨਾ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਜਿਕਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਅੱਗਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਇਸ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਭਰਦਵਾਜ, ਜੋ ਰਘੁਕੁਲ ਰਤਨ ਰਾਮ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। “ਤੁਸੀਂ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਏ ਹੋ? ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਚੈਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨ-ਨਾਸਕ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ, ਜੋ ਇਕ ਔਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਸੀ, ਇੱਥੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ, ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕੋ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ, ਆਂਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਸੂ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਜੇਕਰ ਆਦਰਨੀਯ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲਾਓ, ਨਾ ਹੀ ਇੰਝ ਡਾਂਟੋ। ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ-ਸਿੰਘ, ਰਾਮ, ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲੈਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਨਮਨ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ, ਆਦਰਨੀਯ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਮ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?” ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੂਜਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। “ਇਹ ਵਿਵਹਾਰ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਲਾ ਹੈ: ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਦਰ, ਸੰਯਮ, ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਇੰਝ ਵਧੇਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ਨਾਮੀ ਹੋਰ ਵਧੇ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।