ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਣ ਲਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਦੇ ਲਈ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸਦਾ ਵਚਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਵਾਲਾ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਆਰਜ਼ੂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ਜ (ਭਰਤ) ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇਣ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਮੇਰੀ ਇਹ ਸੱਚੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ, ਜੇਕਰ ਉਹ (ਰਾਮ) ਵਾਪਸ ਨਾ ਆ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰਹੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ-ਕੁਲ ਵਿਚੋਂ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਭਰਤ ਸਵੇਰੇ ਜਾਗੇ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਉੱਠ! ਤੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਉਂ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਜਲਦੀ ਗੁਹਾ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।" ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਸੁੱਤਾ ਨਹੀਂ, ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੀ ਹੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋ ਸਿੰਘ-ਸਮਾਨ ਭਰਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਗੁਹਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ ਰਾਤ ਸੁਖੀ ਬਿਤਾਈ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਲੇਸ਼ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ?" ਗੁਹਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਰਾਜਨ, ਸਾਡੀ ਰਾਤ ਸੁਖਦਾਈ ਰਹੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮਛੂਏਆਂ ਨੂੰ ਆਖੋ ਕਿ ਕਈਆਂ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਣ।" ਗੁਹਾ ਨੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਲ ਦੌੜ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜਾਤੀ-ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਉੱਠੋ, ਜਾਗੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ! ਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰੋ, ਅਸੀਂ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣਾ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਗਏ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸੌ ਨਾਵਾਂ ਚਹੁੰ ਪਾਸੋਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਵਾਸਤਿਕ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ, ਪੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਗੁਹਾ ਨੇ ਸੁਵਾਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ, ਪੀਲੇ ਕੰਬਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ, ਮੰਗਲ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਸੁੰਦਰ ਨਾਊ ਲਿਆਈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਭਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਕੌਸਲਿਆ, ਸੁਮੀਤਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਣੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਰਥ, ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੈਂਪਾਂ ਲਈ ਅੱਗ ਬਾਲ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਵਾਂ, ਮਛੂਏਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਨਾਵਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕੁਝ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਏ, ਮਛੂਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਾਂਸਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਾਥੀ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਾਹੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਰ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਰੌਣਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਨਾਵਾਂ ਤੇ, ਕੁਝ ਬੇੜੀਆਂ ਤੇ, ਕੁਝ ਘੜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤੈਰ ਕੇ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਧਰਮੀ ਸੈਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ 'ਚ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਭਰਤ ਨੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਸਾਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭਰਤ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਕੁਟੀਆਂ, ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਜੰਗਲ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨੱਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਰਤ ਨੇ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਥਾਂ-ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਭਰਤ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਕਵਚ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਚੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਅੱਗੇ ਲੈ ਕੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਭਰਦਵਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਭਰਦਵਾਜ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿਤਾ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਭੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਸੈਨਾ, ਖਜਾਨਾ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਕਿਵੇਂ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਤਬੀਅਤ, ਆਗਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ, ਜੋ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੈ।" "ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਨਿਕਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਸੀ, ਇੱਥੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।" "ਕੀ ਤੂੰ ਕਦੇ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਝ ਅਪ੍ਰਾਧ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਜ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੋਕਟੋਕ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਭੋਗ ਸਕੇਂ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਰਤਾਂਤ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਵਰਨਿਤ ਹੋਇਆ।