ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਰਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਅੱਜ ਤੋਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਸੋਵਾਂਗਾ, ਸਦਾ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਂਗਾ, ਜਟਾ ਅਤੇ ਛਾਲ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਂਗਾ।" ਭਰਤ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰਾਮ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਉਹ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਚਨ ਕਦੇ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ; ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਯੋਧਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਭਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ ਆਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੱਚੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸੀਸ ਝੁਕਾ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਰਾਮ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਵੇ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਫਿਰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਹਾਂਗਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਰਾਘਵ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਘਵ (ਭਰਤ) ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਉਠੋ! ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਲੈਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਗੁਹਾ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ। ਉਹ ਸਾਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।" ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਸੋ ਰਿਹਾ ਨਹੀਂ, ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦਾ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਗੁਹਾ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੂਛਦਾ ਹੈ, "ਕਕੁਤਸਥ, ਰਾਤ ਕਿਵੇਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀ? ਤੁਹਾਡੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਦੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ੀਅਤ ਹੈ?" ਗੁਹਾ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਤ ਅਸੀਂ ਸੁਖੀ ਰਹੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਮਾਨਦਾਰੀ ਮਿਲੀ। ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰਵਾਓ।" ਭਰਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜਨ-ਕਿਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਉਠੋ, ਜਾਗੋ, ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ। ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰੋ, ਅਸੀਂ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣੀ ਹੈ।" ਗੁਹਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਉਹ ਲੋਕ ਜਲਦੀ ਉਠ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੋਂ ਪੰਜ ਸੌ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ 'ਤੇ ਸਵਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਪਟਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਗੁਹਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ, ਸਵਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ, ਪੀਲੇ ਕੰਬਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ, ਸ਼ੁਭ ਡੋਲ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਲਿਆਈ। ਭਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਉਸ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ। ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜ-ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਅੱਗੇ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਫਿਰ ਰਾਜ-ਪਤਨੀਆਂ, ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਆਈਆਂ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਂਪਾਂ ਲਈ ਅੱਗਾਂ ਜਗਾਈਆਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਗੂੰਜੀਆਂ। ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਮਲਾਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਕੁਝ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ। ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ, ਮਲਾਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਾਂਸਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਹਾਥੀ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਪਾਰ ਲੰਘੇ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਕੁਝ ਰਾਫਟਾਂ, ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਤੈਰ ਕੇ ਪਾਰ ਲੰਘੇ। ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਫੌਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ 'ਚ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਵਧੀਆ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਭਰਤ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹਨ, ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਕुटੀਆਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਯਣ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਭਰਤ ਨੇ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਕਵਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਭਰਦਵਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਰਾਘਵ (ਭਰਤ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਭਰਦਵਾਜ ਜਲਦੀ ਉਠਿਆ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਅਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਫਲ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ੀਅਤ ਪੂਛੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਚਲਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਯੋਧਿਆ ਦੀ ਫੌਜ, ਖਜਾਨਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ੀਅਤ ਪੂਛਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ, ਅੱਗਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ, ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ੀਅਤ ਪੂਛੀ। ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਹੋਏ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਚੈਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੁਸ਼ਰਥ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਜੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਸੀ, ਇੱਥੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਆਇਆ ਹੈ।