ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, "ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵंशਜ, ਗੁਹਾ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਿੱਥੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਭ ਅਚ্ছে ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਕਿਹਾ, "ਗੁਹਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ।" ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ, ਗੁਹਾ, ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਭਰਤ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਇਹ ਥਾਂ ਇੱਕ ਵਸਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਮੰਨ ਲੈਏ ਗਏ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਰਹੋ। ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਏ ਹੋਏ ਕੁਝ ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲ ਹਨ, ਤਾਜਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਮਾਸ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀ ਭਰਵਾਂਤ ਹੈ, ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਨੀਵੀਂ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਇਥੇ ਖਾ ਕੇ, ਇਹ ਰਾਤ ਇਥੇ ਵਿਅਤੀਤ ਕਰੇ; ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਓਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਪਚਾਸੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਹਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਵਾਜਬ ਤੇ ਉਚਿਤ ਬਚਨ ਕਹੇ, "ਮੇਰੇ ਗੁਰਦੇਵ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਤਨਾ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਰਤ, ਜੋ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁੱਛਿਆ, "ਗੁਹਾ, ਮੈਂ ਕਿਸ ਰਸਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਵਾਂ? ਇਹ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਘਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਕੰਢਾ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।" ਭਰਤ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁਹਾ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਸੇਵਕ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚਲਣਗੇ; ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ। ਪਰ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਵੱਲ ਕੋਈ ਮੰਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਹੇ? ਰਾਮ ਦੇ ਕੰਮ ਨਿਰਮਲ ਹਨ; ਇਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਸੰਦੇਹ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਸ 'ਤੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਤੇ ਸਾਫ ਬਚਨ ਕਹੇ, "ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਵਿਅਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ। ਰਾਘਵ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ। ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਨ ਕਰ—ਗੁਹਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਭਰਤ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁਹਾ ਦੀ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀ, ਉਹ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਰਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਧਨਵੰਤ ਹੋ; ਮੈਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਰਾਬਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਦੇ ਮਿਲੀ ਰਾਜਾਈ ਛੱਡਣ ਦਾ ਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਯਸ਼ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਹਾ ਤੇ ਭਰਤ ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਆ ਗਈ। ਫੌਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ, ਗੁਹਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ-ਥਾਂ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਾਲਾ ਸੋਚ ਭਰਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸੀ। ਭਰਤ, ਰਾਘਵ, ਅੰਦਰੋਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੂਖੇ ਦਰੱਖਤ ਸੜਦੇ ਹਨ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਸੀਨਾ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਤੋਂ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਮਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਹਿਮ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਪਹਾੜੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੁਫਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਸਦੇ ਹੰਝੂ, ਉਸਦੇ ਖਣਿਜ; ਮਲੂਲ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਤੇ ਦੁਖ-ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਚੋਟੀ—ਇਹ ਸਭ ਭਰਤ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਅਣਥੱਕ ਦੁਖ, ਮਨ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ, ਜਲਦੇ ਬਾਂਸ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟਿਆਂ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਉੱਚੀ ਹੰਝੀ ਭਰਦਾ, ਮਨ ਬਹੁਤ ਵਿਛੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੋਸ਼ ਗੁੰਮ, ਵਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ, ਮਨ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਸਾਂਡ ਵਾਂਗ, ਠੰਢ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਗੁਹਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਭਰਤ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਜੋ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਛਿਆਸੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗੁਹਾ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਜਾਗਦਾ ਸੀ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣਾ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਣ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਤਤਪਰ। ਪਿਆਰੇ, ਇਥੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਵਿਛੌਣਾ ਤਿਆਰ ਹੈ; ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ। ਇਹ ਲੋਕ ਤਕਲੀਫਾਂ ਦੇ ਆਦੀ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਇਸ ਧਰਮਵਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਜਾਗਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।" "ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ—ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯਸ਼, ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਦ ਉਹ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ।" "ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਵੀ ਆਵੇ, ਅਸੀਂ ਲੜ ਕੇ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਖਦਾ, ਨੇ ਇੰਝ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਮਨਾਏ ਗਏ।" "ਜਦ ਤਕ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਨੀਂਦ, ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਸੁਖ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?