ਭਾਰਤ ਜੀ ਦੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲੈਣ ਜੰਗਲ ਵਲ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪੈਂਦਿਆਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਡੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਚਲਚਲਾਹਟ ਹੋਈ। ਧੋਬੀ, ਦਰਜ਼ੀ, ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਲੋਕ, ਨਟ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਤੇ ਨਾਵਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਜਦੂਰ—all ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਹੋ ਲਏ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੁੱਚੇ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਚਮਕਦੇ ਤਾਮੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਵਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਆਹਿਸਤਾ-ਆਹਿਸਤਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੈਨਿਕ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਸਾਥ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਥਾਂ, ਗੱਡੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਜਥਾ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰ ਕੇ ਸ੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਰਾਮ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨੀਸ਼ਾਦਾਂ ਦਾ ਸੂਰਮਾ ਮੁਖੀ, ਗੁਹਾ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏਆਂ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੌਜ ਉਥੇ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਫੌਜ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਲਾ ਦਿਓ। ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕੱਲ੍ਹ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗੇ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਨਦੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਿੰਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼," ਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਫੌਜ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਰਾਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਉੱਚ-ਕੁਲ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਨੀਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਗੁਹਾ ਨੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲੱਗੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਵੇਖੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਫੌਜ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚੌਂਧੀਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਭਾਰਤ ਖੁਦ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵੇ ਜਾਂ ਮਾਰ ਦੇਵੇ। ਜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਕਈ ਨਾ ਭਾਰਤ, ਕੈਕਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜ ਲੈਣ ਲਈ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਰਾਮ ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ।" ਗੁਹਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਸ਼ਾਦ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਤੇ ਨਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਆਪਣੇ ਖਾਣ ਲਈ ਮਾਸ, ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ। ਪੰਜ-ਪੰਜ ਸੌ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ, ਹਰ ਸੌ ਲਈ ਇੱਕ ਨੌਕਾ। ਜਦ ਭਾਰਤ ਰਾਮ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਇਹ ਫੌਜ ਅੱਜ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਮੱਛੀ, ਮਾਸ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ, ਨੀਸ਼ਾਦਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਗੁਹਾ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਚਤੁਰ ਤੇ ਵਿਵੇਕੀ ਸਾਰਥੀ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਗੁਹਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਡੰਡਕ ਜੰਗਲ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਦਾ ਮਿੱਤਰ। ਇਸ ਲਈ, ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਮਿਲੋ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕਿੱਥੇ ਹਨ।" ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਖਿਆ, "ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ।" ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਗੁਹਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਸਾਕਿਆਂ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਅਸੀਂ ਵਸਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਵੀ ਠੱਗੇ ਗਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਰਹੋ। ਨੀਸ਼ਾਦ ਲੋਕ ਜੜੀਆਂ, ਫਲ, ਤਾਜ਼ਾ ਤੇ ਸੁੱਕਾ ਮਾਸ ਲਿਆਂਦੇ ਹਨ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਹੈ। ਆਸ ਹੈ ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਇਹ ਰਾਤ ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਏ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਪਵੋਗੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਤ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਗੁਹਾ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹਿਆ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਤੂੰ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੀ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੀ ਆਉਭਗਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਗੁਹਾ, ਮੈਂ ਕਿਸ ਰਾਹੀਂ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਵਾਂ? ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਬਹੁਤ ਘਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।" ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁਹਾ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਜੋੜ ਕੇ ਹੱਥ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਸੇਵਕ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣਗੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਖੁਦ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਪਰ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ—ਕਿਤੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਵੱਲ ਮੰਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨਾਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਹੇ? ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਆਇਆ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।