ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਵਾਸਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਬੜੀ ਆਦਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਤੇ ਅਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਿਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਬੋਲ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, “ਡਰੋ ਨਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਉਸ ਕਰੂਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਆਤੰਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਸਾਂਗਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਦਾ ਥਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਕਮਲ ਨੈਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਾਰ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਉਸਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਉਹ ਅਹੰਕਾਰੀ, ਉੱਤਮ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਗੱਜਦਾ ਤੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਲਈ ਕਾਂਟਾ ਬਣਿਆ ਰਾਵਣ—ਉਸ ਆਤੰਕ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ, ਹੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦੇ ਰਖਿਆ ਕਰਤਾ।” ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਗੱਜਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਗਮਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਰਾਇਣ ਵੀ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਉਪਾਇ ਕੀ ਹੈ? ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਉਸ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦੇ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਾਂ?” ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ।” ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਵਣ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ—ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੱਡ ਕੇ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਹ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੀਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਸਨ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਜ੍ਯ ਕਰਵਾਇਆ। ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਯਜ੍ਯ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਅਤੁਲ ਤੇਜ, ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਲਾਲ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਡੋਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੂੰਜਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪੀਲੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਾਲ ਬੜੇ ਸੋਹਣੇ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਉੱਚਾ, ਤੇ ਗਰੂਰ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਵਰਗਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕਿਨਾਰੀ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਖੀਰ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੌੜੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਵੇ। ਤਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੁਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?” ਉਸ ਪ੍ਰਾਣੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਨਰ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ, ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਪਾਇਸਾ (ਖੀਰ) ਲੈ ਲੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਗਵਾਨ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖੀਂ, ‘ਇਹ ਖਾਓ।’ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤੂੰ ਇਹ ਯਜ੍ਯ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸੀਸ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਹੋਈ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਖੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਅਚੰਭੇਜਨਕ, ਮਨੋਹਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਦੱਖਿਣਾ ਕੀਤੀ। ਪਾਇਸਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਅਚਾਨਕ ਧਨ ਪਾ ਲੈ। ਉਹ ਅਚੰਭੇਜਨਕ ਤੇ ਉਜਲੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਾਣੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਪਤਝੜ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਦਸ਼ਰਥ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਪਾਇਸਾ ਲੈ ਲੈ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਸਤੇ।” ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਾਇਸੇ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਅੱਧੇ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਬਾਕੀ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਇਸੇ ਦਾ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ, ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਫੇਰ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਾਇਸਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਇਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਾਨ ਪਤਨੀਆਂ ਬੜਾ ਆਦਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਾਇਸਾ ਖਾ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ।