ਸਵੇਰੇ ਭਰਤ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥੀ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਮਕਦੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਥੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਭਰਤ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਗੌਰਵ ਸੀ, ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਚਲੇ। ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਸਵਾਰ ਸਨ, ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਘੋੜੇ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ 'ਚ, ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਕੈਕੇਈ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਸਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਵਾਹਨਾਂ 'ਚ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈਆਂ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਦਿਲਾਂ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ। ਉਹ ਆਪਸ 'ਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ, "ਕਦੋਂ ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਜੋ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ 'ਤੇ ਅਡੋਲ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ?" "ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਰਾਘਵ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਗਦਾ ਸੂਰਜ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ, ਨਗਰਵਾਸੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ, ਚਾਹੇ ਮਾਣਯੋਗ ਹੋਣ ਜਾਂ ਆਮ ਲੋਕ, ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਚਲੇ। ਉਹਨਾਂ 'ਚ ਹੀਰੇ-ਮੋਤੀ ਦੇ ਕਾਰਗਰ, ਕੂਮ੍ਹ, ਬੁਣਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ। ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਗਹਣੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਲੱਕੜ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ, ਕੱਦਣ-ਘੜਣ ਵਾਲੇ, ਦੰਦ-ਦਰਿਆਈ ਦੇ ਕਾਰਗਰ, ਚੂਨਾ-ਪੁਤਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਚਲੇ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਾਰਗਰ, ਕੰਬਲ ਧੋਣ ਵਾਲੇ, ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਪਹਿਨਾਵਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਵੈਦ, ਧੂਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਧੋਣ ਵਾਲੇ, ਦਰਜੀ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਿੰਡ-ਵਾਸੀ, ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਨੌਕਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਚਲੇ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਾਂ ਅਤੇ ਰਥ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ, ਸੁਚੱਜੇ, ਸਾਫ਼ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਚਮਕਦੇ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਗਹਣੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਹਨਾਂ 'ਚ ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਆਹਿਸਤਾ-ਆਹਿਸਤਾ ਚਲੇ। ਫੌਜ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤ ਭਰਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚਲੀ। ਰਥਾਂ, ਵਾਹਨਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ 'ਤੇ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸ੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਮਿੱਤਰ, ਸ਼ੂਰੇ ਗੁਹਾ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏ ਤੇ ਕਲਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭਰਤ ਦੀ ਫੌਜ ਉਥੇ ਟਿਕ ਗਈ। ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਆਈ ਫੌਜ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ, ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਟਿਕਾ ਦੋ; ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਆਰਾਮ ਕਰਾਂਗੇ, ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗੇ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਦੇਸ਼ਰਥ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਤਰੇ ਹੋਏ।" ਭਰਤ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ 'ਹਾਂ' ਆਖੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਫੌਜ, ਆਪਣੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਭਰਤ, ਰਾਮ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸੋਚ 'ਚ, ਆਪਣੇ ਮਾਣਯੋਗ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਟਿਕਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਇੱਥੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਸੋਚਾਂ, ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।" "ਭਰਤ ਆਪ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰਾ ਰੁੱਖ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦੇਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲਿਆ ਸੀ, ਭਰਤ, ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਰਲਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।" "ਰਾਮ, ਦੇਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ।" "ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਦ, ਜੋ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ, ਨਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਸ, ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਨ।" "ਪੰਜ ਸੌ ਨੌਕਾ-ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਤੇ ਜਵਾਨ, ਹਰੇਕ ਸੌ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਲਈ ਸੌ ਨੌਕਾਵਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ।" "ਜਦ ਭਰਤ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਫੌਜ, ਸ਼ੁਭ ਭਾਗ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੱਛੀ, ਮਾਸ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਦੇ ਉਪਹਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਗੁਹਾ ਭਰਤ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਮੰਤ੍ਰਾ — ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਸੁਭਾਸ਼ੀ ਚਰੋਹਾ ਸੀ — ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਗੁਹਾ ਹੈ, ਮੁਖੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਡੰਡਕਾ ਜੰਗਲ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ।