ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਡਟੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਸੁਚਿੰਤਕ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: “ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਤੁਰੰਤ ਉੱਠੋ, ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਓ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹੋ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਅੱਜ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਚਿਤ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਚਾਰੀਓਟੀਅਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਸਭ ਨੇ ਉੱਚ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਠ, ਰਥ, ਖਚਰ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਜੋੜੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਤਿਰਾਸੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਪਾਠ ਹੋਇਆ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲੇ। ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਤਿਆਰ ਹਾਥੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਾਣ ਸੀ। ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਇਕ ਲੱਖ ਤਿਆਰ ਘੋੜੇ, ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਕੈਕਈ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਸਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ। ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਸਭਾਵਾਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਸਭਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਈਆਂ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ: “ਕਦੋਂ ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਜੋ ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸਾਵਲੇ, ਬਾਹੁਬਲੀ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਪੱਕੇ ਵਚਨ ਦੇ ਧਨੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਟਾਉਂਦੇ ਹਨ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਸ਼ੁਭ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਨਾਗਰਿਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਚਾਹੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸ਼ਹਰੀ ਲੋਕ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਵਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਜਵੇਲਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮਾਹਰ ਕੁੰਭਾਰ, ਬੁਣਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਰੁਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ—ਸਭ ਚਲੇ। ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਲੱਕੜ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਕਸ਼ੀਕਾਰ, ਸੋਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਚੂਨਾ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਵਾਲੇ—ਸਭ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਕੰਬਲ ਧੋਣ ਵਾਲੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਵੈਦ, ਧੂਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਚਲੇ। ਧੋਬੀ, ਦਰਜ਼ੀ, ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡੜੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਨੌਕਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ, ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਚਮਕਦੇ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਹਨਾਂ 'ਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਕੈਕਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤਿ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚੰਗੀਆਂ ਰਥਾਂ, ਵਾਹਨਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਦੋਸਤ, ਵੀਰ ਗੁਹਾ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹਿਓਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੈਨਾ ਠਹਿਰ ਗਈ। ਪਿੱਛੇ ਆਈ ਹੋਈ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਰਤ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: “ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਵਸਾਓ; ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ, ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਲਈ ਗੰਗਾ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਉਸਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ 'ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ' ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਝ, ਭਾਰਤ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਉੱਚ ਕੁਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਠਹਿਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਰਾਸੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਪਾਠ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸੈਨਾ ਡੇਰਾ ਲਗਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਇੱਥੇ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਭਾਰਤ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ—ਭਾਰਤ, ਕੈਕਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵੀ; ਉਸਦੀ ਖਾਤਿਰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ। ਸਾਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਿਸ਼ਾਦ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਦਰਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਮਾਸ, ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੀ ਚੌਕਸੀ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਜੀ ਰਹੀ।