ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਆਈਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੌਜਵਾਨ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਕੰਪ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਭਾ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਉਲਾਹਣਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ: “ਇਸ ਜਿਹੇ ਰਾਮ ਤੋਂ ਕੌਣ ਰਾਜ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਸਦਾਚਾਰੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਧੀਰਜੀ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ ਹੈ—ਮੈਂ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਹੜਪਣਾ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੈ? ਰਾਜ ਵੀ ਰਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਮ ਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਜੋ ਧਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੋ। ਰਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਦਿਲੀਪ ਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜ ਦਾ ਹਕਦਾਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਸੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਾਂ, ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਨਿੰਦਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਅਧਰਮਿਕ ਕੰਮ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੂਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਦਾ ਹੀ ਪਾਲਣ ਕਰਾਂਗਾ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਰਾਘਵ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਯੋਗ ਹੈ।" ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਹ ਧਰਮਮਈ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਆਈਆਂ, ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਰਾਮ ਵੱਲ ਲੱਗ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹਾਂ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਵੱਡਿਆਂ, ਧਰਮੀਆਂ ਤੇ ਸਤਚਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਤਕੜੀਆਂ, ਰਸਤੇ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਰਾਖੀਦਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭੇਜੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ।" ਇਹ ਸਭ ਆਖ ਕੇ, ਭਾਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਜਲਦੀ ਉੱਠੋ, ਸਮੰਤ੍ਰਾ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ‘ਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰੋ ਤੇ ਸਾਰਾ لشਕਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ।" ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਪਾ ਕੇ, ਸਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਆਦੇਸ਼ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਆਇਆ, ਤਦ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਝੂਮ ਉਠੇ। ਘਰ-ਘਰ ਵਿਚ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ। ਚੁਸਤ ਘੋੜਿਆਂ, ਬੈਲ-ਗੱਡੀਆਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਇਹ ਤਿਆਰੀ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰਾ ਰਥ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ।" ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਥ ਲਿਆ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਬਲ ਵਿਚ ਅਡਿੱਠ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ, ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਸਮੰਤ੍ਰਾ, ਜਲਦੀ ਉੱਠੋ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ لشਕਰ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਭਾਰਤ ਦੇ ਧਰਮਮਈ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਸਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਉੱਟ, ਰਥ, ਖਚਰ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਜੋੜ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਭਾਰਤ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੀ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥਾਂ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲੇ। ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਤਿਆਰ ਹਾਥੀ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ, ਹਥਿਆਰਧਾਰੀ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਲੱਖ ਘੋੜੇ, ਤਿਆਰ ਤੇ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ। ਕੈਕਈ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕੌਸਲਿਆ ਵੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਵਾਹਨਾਂ ‘ਚ ਬੈਠੀਆਂ। ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ, ਰਸਭਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਆਖਦੇ, "ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਉਸ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੇ ਜੋ ਘਟਾ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ?" ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੂਰਜ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਭ-ਸੁਭ ਬੋਲ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਚਲੇ। ਜੋ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਆਮ ਲੋਕ, ਸਭ ਰਾਮ ਵੱਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਉਥੇ ਨਗਿਨੇ ਗੜਨ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੇ ਕੁੰਭਕਾਰ, ਬੁਣਨ ਵਾਲੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੋਰ ਪੰਖੀ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਲੱਕੜ ਚੀਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਗੜਨ ਵਾਲੇ, ਛੇਦਨ ਵਾਲੇ, ਦਾਂਤਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਲਮਸਾਜ਼, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕੰਬਲ ਧੋਣ ਵਾਲੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਵੈਦ, ਧੂਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਚਲੇ। ਧੋਬੀ, ਦਰਜ਼ੀ, ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡੜੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਮੱਲਾਹ ਵੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਗਾਂਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਆਯੋਧਿਆ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ‘ਚ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈ।