ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸਭਾ, ਇੱਕ ਐਸੇ ਝੀਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਲਜੀਵ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਕੰਢੇ ਮਾਣਕ, ਸਾਂਪ, ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਅੱਸੀ-ਦੂਜਾ ਸਰਗਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਰਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ, ਨੇ ਸਭਾ-ਭਵਨ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਉਹ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦਾ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਠੀਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਸਭਾ-ਭਵਨ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਲੱਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਸਾਫ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਨ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਭਾ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਹਟ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਜ-ਸਲਾਹਕਾਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਨਰਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਪੰਨ ਧਰਤੀ, ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੌਂਪ ਗਏ ਹਨ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਦੇ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।" "ਰਾਜ, ਹੁਣ ਕਾਂਟਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੋਗੋ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾਓ।" "ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਦੱਖਣ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਜਾਨੇ ਅਤੇ ਮਾਣਕ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਣ।" ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਰਾਮ ਵੱਲ ਮੜ ਗਈ, ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਲਈ ਤਰਸਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੰਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਉਲਾਹਣਾ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। "ਕੌਣ ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠ, ਸਿਆਣੇ, ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਨੂੰ ਰਾਜ ਲੈ ਲਵੇਗਾ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ!" "ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਹਥਿਆ ਲੈ ਸਕਦੇ? ਰਾਜ ਅਤੇ ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਰਾਮ ਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰੋ।" "ਰਾਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਚੰਗਾ, ਧਰਮ-ਰੂਪ, ਦਿਲੀਪ ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਵਾਂਗ, ਰਾਜ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਸੀ।" "ਜੇ ਮੈਂ ਐਸਾ ਪਾਪ ਕਰਾਂ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਕਰਤੂਤ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੂਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ।" "ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਰਾਘਵ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।" ਇਹ ਧਰਮ-ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭਾ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਰਾਮ ਵੱਲ ਲੱਗ ਗਏ। "ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਾਂ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਹਰ ਰਸਤੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਆਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਸਾਰੇ ਬੁਨਕਾਰ, ਰਸਤੇ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਰਖਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠ ਭਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਸਮੰਤ੍ਰਾ, ਸਿਆਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਰੰਤ ਉੱਠੋ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਜਾਓ; ਫੌਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੋ ਅਤੇ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰੋ।" ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਭਰਤ ਵੱਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਮੰਤ੍ਰਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹੁਕਮ ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਪੂਰੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਗਰਿਕ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫੌਜੀ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ, ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ। ਆਪਣੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਸਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਰਥ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ।" ਭਰਤ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਰਥ ਲਿਆ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਘਵ, ਜੋ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਚੰਗਾ ਬੋਲਦਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭਰਤ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਰੰਤ ਉੱਠੋ, ਸਮੰਤ੍ਰਾ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਓ ਅਤੇ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ।" ਭਰਤ ਦੇ ਉਚਿਤ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਰਥ-ਸਵਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੁਖ ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਖਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਘਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਉੱਟ, ਰਥ, ਖਚਰ, ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਜੋੜੇ। ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੀ ਤਿਰਾਸੀ-ਤੀਜੀ ਸਰਗਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਰਤ, ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸੁਰੀਲੇ ਰਥਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲੇ। ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਉੱਤਮ ਹਾਥੀ, ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਸੀ, ਭਰਤ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ, ਤੀਰਧਾਰੀ ਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਭਰਤ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਭਰਤ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਸਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ, ਪਿਆਰ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਈ।