ਫੌਜ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ, ਉਥੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਗਾਏ, ਜਿੱਥੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਉਥੇ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਤੋੜਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਤੋੜ-ਫੋੜ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਏ। ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਸੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਚੰਗੀਆਂ-ਚੰਗੀਆਂ ਕੂਆਂ ਖੋਦੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੌਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ਼ ਲੀਪੇ ਹੋਏ ਫਰਸ਼, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ, ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਸਤਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਚੰਦਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਰਸਤਾ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਗ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਡਗ। ਫਿਰ, ਨਿਯੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁਕਮ ਮੁਤਾਬਕ ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਹਣੇ ਥਾਂ ਚੁਣ ਲਏ। ਭਰਤ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਵਸੇਬਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਾਣਿਕ ਹੋਵੇ। ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚੰਗੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਸਮਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਭਰਤ ਵਾਸਤੇ ਨਵਾਂ ਵਸੇਬਾ ਵਸਾਇਆ। ਉਹ ਵਸੇਬਾ ਚੌੜੀਆਂ ਖੰਦਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰੇਤ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਜੰਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮ੍ਹੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਨ। ਉਸ ਵਿਚ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਓਲੇ ਮਕਾਨ, ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਚੌੜੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਬਣੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਸਨ। ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਮਨਜ਼ਿਲਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਤਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਵਸੇਬਾ ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਰਗਾ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਸੁੱਚਾ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਰਾਜ ਮਾਰਗ, ਜੋ ਚੰਨ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਤ, ਭਟ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਭਰਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਭਰੇ ਬੋਲ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲਾ ਘੰਟਾ ਵੱਜਿਆ, ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ੰਖ ਵੱਜੇ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਉੱਚੇ ਤੇ ਨੀਵੇਂ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜਣ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਰਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਰਤ ਜਾਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ੋਰ ਰੁਕਵਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਵੇਖ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਕੈਕਈ ਮਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਬੁਰਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰਾਜ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੁਣ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਪੱਟਾ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਵੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵਲੋਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।" ਭਰਤ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਹੜੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਜਦ ਭਰਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਰਾਜ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਇক্ষਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਰਗਾ, ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਗਿਆਨੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵਧੀਆ ਕਪੜਾ ਵਿਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਰੰਤ ਤੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਯੋਧੇ, ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।" "ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਭਰਤ, ਯੁਧਾਜਿਤ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਆਓ।" ਫਿਰ, ਲੋਕ ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਭਰਤ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭਾ ਐਵੇਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਝੀਲ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਜਲ-ਜਾਨਵਰਾਂ ਹੋਣ, ਉਸਦੇ ਪਾਣੀ ਠਹਿਰੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਕੰਢੇ ਮੋਤੀਆਂ, ਸਿਪੀਆਂ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ—ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਿਆਸੀਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ। ਭਰਤ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਸਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਜੇਠਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਤ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਜੇਠੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭਾ ਐਵੇਂ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਨ ਨਾਲ ਰਾਤ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਸਭਾ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਧਰਤੀ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਅਬ ਸੁਰਗ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਡਿੱਗ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਨੇ ਵੀਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਚਾਨਣ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।" "ਹੁਣ ਰਾਜ, ਜੋ ਕਾਂਟਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਖੁਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ।" "ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ, ਸ਼ੁੱਧ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਕਿਨਾਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਖਜ਼ਾਨੇ ਤੇ ਰਤਨ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਣ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ, ਜੋ ਸੋਗ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਤਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਆਸ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।