ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਲਈ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੂਆਂ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ, ਉਥੇ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਸੀ, ਉਥੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਅਨੇਕ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ। ਸੁੱਕੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਧੀਆ ਕੂਆਂ ਖੋਦੇ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਚੌਬਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਚੁਨੇ ਹੋਏ ਚੂਨੇ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਫੁੱਲਦੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ, ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੰਦਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਕਰਕੇ, ਸੈਨਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਨਿਯੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਚੁਣੀਆਂ। ਜਿਸ ਵਸਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਭਾਰਤ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮਣਕਾ ਵਾਂਗ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀ। ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵਸਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਓਹ ਵਸਤੀ ਉੱਚ-ਉੱਚ ਰੇਤ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਲੰਮੇ ਥੰਮ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੀ। ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਮਹਿਲਾਂ ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈਆਂ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਚੌੜੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ, ਉਸ ਵਸਤੀ ਨੂੰ ਇੰਦਰਪੁਰੀ ਵਾਂਗ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਗ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਸੁੱਚਾ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਨ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਨਿਰਮਲ ਆਕਾਸ਼ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਲੜੀਵਾਰ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ। ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਟ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਭਾਰਤ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨਾਂ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਿਨਾਰੀ ਵਾਲਾ ਨਗਾਰਾ ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਵਜੰਤਰਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ-ਹੋਣੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਸੰਗੀਤਕ ਧੁਨ, ਜਿਹੜੀ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਵਧਾ ਗਈ। ਫਿਰ ਭਾਰਤ, ਜਾਗ ਕੇ, ਇਹ ਸ਼ੋਰ ਰੁਕਵਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ," ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੂੰ ਆਖੀ। "ਦੇਖ, ਸ਼ਤਰੁਘਨ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਬੇ-ਪਤਵਾਰੀ ਨੌਕਾ ਵਾਂਗ ਭਟਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਰਖਵਾਲਾ ਰਾਮ ਵੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।" ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਹਲਾਪ ਕਰਨ ਤੇ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਰੋ ਪਈਆਂ। ਜਦ ਭਾਰਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਰਾਜਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ, ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਜੋ ਚਿੱਟੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਧਰਮਾ ਹਾਲ ਵਾਂਗ ਸੀ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। "ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ, ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਸ਼ਤਰੀ, ਯੋਧੇ, ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਅਹੰਕਾਰਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸ਼ਤਰੁਘਨ, ਭਾਰਤ, ਯੁਧਾਜਿਤ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਫਾਦਾਰ ਲੋਕ ਵੀ ਲਿਆਓ।" ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ, ਲੋਕ ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ 'ਤੇ ਆਏ। ਜਦ ਭਾਰਤ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਭਾ, ਜਿੱਥੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਐਸੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਲੀ ਝੀਲ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਣਕਿਆਂ, ਸਿੱਪੀਆਂ ਤੇ ਕੰਕੜਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਣ—ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਬਿਆਸੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਨੇ ਸਭਾ ਹਾਲ ਵੇਖੀ ਜੋ ਉੱਚੇ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਮਾਨਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨ ਚੰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਜੇਠੇ-ਜੇਠੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਹਾਲ ਪੂਰਨ ਚੰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ, ਜਦ ਬੱਦਲ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਸਭਾ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਪੂਰਨ ਚੰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਅਬ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਪੱਕੇ ਹਨ, ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਚਾਨਣੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਹੁਣ ਰਾਜ, ਜੋ ਕਾਂਟਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਤਾ ਤੇ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਭੋਗੋ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾਓ। ਉੱਤਰੀ, ਪੱਛਮੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਤਨ ਤੇ ਮਣਕੇ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੁਖ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸਭਾ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।