ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, "ਰਾਮ ਸਾਡਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਾਂਗਾ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, "ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਚਹੁੰ ਪਾਸੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਖੁਦ ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।" ਭਾਰਤ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮੱਗਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਲਈ ਜੰਗਲ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਉੱਥੇ, ਸਾਰੇ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਮਨੁੱਖ-ਸਿੰਘ ਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਮ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਵਾਰਥੀ ਹੈ, ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕਠਿਨ ਜੰਗਲ ਦੀ ਵਸਾਹਟ ਚੁਣਾਂਗਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਰਾਮ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਉਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਸਾਰੇ ਕਾਰਿਗਰ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ, ਚਾਹੇ ਸਮਤਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਬੜ-ਖਾਬੜ, ਅਤੇ ਜੋ ਰੱਖਵਾਲੀ ਕਰ ਸਕਣ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ।" ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।" ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕਾਰਿਗਰ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।" ਫਿਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅੱਸੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਣ ਵਾਲੇ, ਬਹਾਦਰ ਖੁਦਾਈਏ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਮੁਖੀ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਬੜਾਈ, ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਚਲੇ। ਖੂਹ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ, ਲੀਪਣ ਵਾਲੇ, ਬਾਂਸਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਟੋਲ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਥੇ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਰਸਤੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਦ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਲੋਕ ਲੱਤਾਂ, ਬੂਟੀਆਂ, ਝਾੜੀਆਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹੋਏ ਰਸਤਾ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਨਵੇਂ ਬੂਟੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕੁੱਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕੁੱਟੀਆਂ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੋਕ ਗਾਹਣੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਔਖੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਹੋਰ ਲੋਕ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਡਿੱਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰਦੇ ਜਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਤੋੜਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਨ। ਸੁੱਕੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਚਉਕੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵਧੀਆ ਖੂਹ ਖੋਦੇ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਪੱਕੀ ਮਿੱਟੀ, ਖਿੜਦੇ ਬੂਟਿਆਂ, ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੰਦਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਫੌਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਇੰਨਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਨਿਯੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਿਸ ਵਸਾਹਟ ਦੀ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਸਜਾਈ ਗਈ, ਮਣਕੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ। ਮਾਹਿਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵਸਾਹਟ ਬਣਾਈ। ਇਹ ਵਸਾਹਟ ਉੱਚ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਈਆਂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਾਂਗ ਥੰਮ੍ਹੀਆਂ, ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ, ਕੋਠੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਅਤੇ ਚੌੜੀਆਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੀ। ਉੱਚ-ਉੱਚ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਤੈਰਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ, ਇਹ ਵਸਾਹਟ ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਗ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਸੁੱਚਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਨ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਨਿਰਮਲ ਅਸਮਾਨ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ, ਸੋਹਣੀ ਅਤੇ ਮਾਹਰਤਾ ਨਾਲ ਬਣੀ, ਲਗਾਤਾਰ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਭਟ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਚੰਗੇ ਸ਼ਗਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੇ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਿਨਾਰੀ ਵਾਲਾ ਘੰਟਾ ਵੱਜਿਆ, ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ੰਖ ਵੱਜੇ, ਸਾਜ਼ ਉੱਚੇ-ਹੋਲੇ ਸੁਰਾਂ 'ਚ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਧੁਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚਲੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾ ਗਈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਜਾਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੋਰ ਰੁਕਵਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਵੇਖ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਕੈਕਈ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਛੱਡ ਕੇ ਇਥੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਲਈ। ਉਸ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ, ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰਾਜ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੁਣ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਬੇਰੁਖੀ ਨਾਵ ਵਾਂਗ ਭਟਕ ਰਹੀ ਹੈ।