ਭਰਤ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਤੇ ਪੱਕੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦਾ ਫੇਰਾ ਲਾਇਆ। ਫੇਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੀ ਕੁਲ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਕਰੋ। ਰਾਮ ਸਾਡਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਾਂਗਾ।" ਭਰਤ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, "ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ। ਸਾਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਵੋ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਲਈ ਜੰਗਲ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਉਥੇ ਹੀ, ਸਾਰੇ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਯਜਨ ਤੋਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਵਾਰਥ ਦੀ ਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਕਠੋਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਾਂਗਾ, ਤੇ ਰਾਮ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਕਾਰੀਗਰ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਰਸਤੇ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਖਵਾਲੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚਲਣ।" ਭਰਤ ਦੇ ਰਾਮ ਲਈ ਐਸਾ ਬੋਲਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾ-ਯੋਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਲਕਸ਼ਮੀ, ਧਨ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹੇ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋ।" ਇਹ ਅਤੁਲ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਸਭਾ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਰਸਤੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਲਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਅਠੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ, ਮਾਪਣ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਕਰਤਬ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਵਿਰਲੇ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫੋਰਮੈਨ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਬੜਈ, ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਗਏ। ਕੂਏਂ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ, ਲੀਪ-ਪੋਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਭੀੜ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਪੂਰੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਚਲ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾ ਦੀ ਰਾਤ ਸਮੁੰਦਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਰਸਤੇ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਦ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਝਾੜੀਆਂ, ਬੂਟਿਆਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਸਤਾ ਸਾਫ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖਤ ਨਾ ਸਨ, ਉਥੇ ਕੁਝ ਨੇ ਪੌਦੇ ਲਾਏ; ਦੂਜੇ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਕਲਹਾਂ ਤੇ ਦਰਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਦਰੱਖਤ ਕੱਟਦੇ ਗਏ। ਹੋਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਨੇ ਝਾੜੀਆਂ, ਰੀੜਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਨੇ ਕੂਏਂ ਤੇ ਗਹਿਰੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਰੇਤ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੇ ਨੀਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਬੰਨਣ ਯੋਗ ਸੀ, ਉਹ ਬੰਨਿਆ; ਜੋ ਸਾਫ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਫ ਕੀਤਾ; ਜਿੱਥੇ ਤੋੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਉਥੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਸੁੱਕੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਵਧੀਆ ਕੂਏਂ ਖੋਦ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ। ਪਲਾਸਟਰ ਕੀਤੇ ਫਰਸ਼, ਫੁੱਲਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਸੋਹਣਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਚੰਦਨ-ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਫੌਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਐਸਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਯੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਥਾਵਾਂ ਚੁਣਦੇ ਗਏ। ਭਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਵੀਂ ਵਸਤੀ ਗਹਿਣਾ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਾਹਿਰ ਲੋਕ, ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ-ਹਿਰਦੇ ਭਰਤ ਲਈ ਵਸਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਰੇਤ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਖਾਈਆਂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਪੋਲੇ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ, ਵਸਤੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸੀ। ਪੈਲਸਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ, ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਤੇ ਚੌੜੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਬਣੀਆਂ ਸੜਕਾਂ। ਉੱਚ ਮਹਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਜਿਲਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤੈਰਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ, ਵਸਤੀ ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦੀ ਸੀ। ਗੰਗਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਗਾਂ, ਠੰਡੀ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਨਿਰਮਲ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਜ ਮਾਰਗ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਲਗਾਤਾਰ ਚਮਕਦਾ ਗਿਆ। ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਕੱਤਵੀਂ ਸਰਗਾ ਹੁਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਰਾਤ, ਭਰਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਗਤ ਤੇ ਗਾਇਕ, ਸ਼ੁਭ-ਚਿੰਤਨ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਿਨਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀ ਘੜੀ-ਡ੍ਰਮ ਵੱਜੀ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸ਼ੰਖ ਵੱਜੇ, ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਉੱਚੇ-ਹੋਲੇ ਸੁਰਾਂ 'ਚ ਵੱਜੇ। ਇਹ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਭਰ ਦਿੰਦੀ, ਭਰਤ ਦੇ ਗ਼ਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾ ਗਈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੁਖੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਭਰਤ, ਜਾਗ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੋਰ ਰੋਕ ਕੇ, ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ," ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।