ਸਵੇਰੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਆਦਰਨੀਯ ਪਿਤਾ, ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਸਿਧਾਰ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਭਰਤ, ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਹੀ ਸਾਡਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ।" ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਰਾਘਵ, ਰਾਜਤਿਲਕ ਲਈ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਲੋਕ ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਰਤ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ ਵੱਡੀ ਵਿਰਾਸਤ—ਇਹ ਰਾਜ—ਕਬੂਲ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ, ਹੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।" ਭਰਤ ਨੇ, ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਕੇ, ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਸਾਡੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰਾਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਨਾ ਆਖੋ। ਰਾਮ ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾਂਗਾ।" ਭਰਤ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਚਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਖੁਦ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ। ਸਾਰੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਲੈ ਚਲੋ; ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੰਗਲ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਉਥੇ ਹੀ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਰ ਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨਾ ਤੋਂ ਅੱਗ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।" ਭਰਤ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਇਛਾ, ਜੋ ਸਵਾਰਥੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਠਿਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾਂਗਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਹੀ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ। ਕਾਰੀਗਰ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਢਲਵਾਂ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣ। ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਰਾਖੇ ਚਲਣ ਜੋ ਔਖੇ ਰਸਤੇ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।" ਜਦ ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਇੰਝ ਆਖਿਆ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਦੇਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" ਭਰਤ ਦੇ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਝਲਕ ਪਏ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਸਭ ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਸਭ ਲੋਕ ਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।" ਹੁਣ, ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਅੱਸੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਫੇਰ, ਜਿਹੜੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉੱਥੇ ਮੁਖੀ, ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਬੜਾਈ, ਰਸਤੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ। ਕੂਆਂ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ, ਚੂਨਾ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਭੀੜ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਰਸਤੇ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਹ ਲੋਕ ਬੇਲੀਆਂ, ਝਾੜੀਆਂ, ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ, ਰਸਤਾ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਗਿਰਾਉਂਦੇ ਗਏ। ਜਿਥੇ ਦਰੱਖਤ ਨਾ ਸਨ, ਉਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਨਵੇਂ ਦਰੱਖਤ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਕਲ੍ਹਾੜੀਆਂ, ਤੇ ਦਰਾਂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਦਰੱਖਤ ਕੱਟ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕ, ਘਣੇ ਨਲੀਆਂ ਦੇ ਝਾੜ ਤੇ ਔਖੇ ਰਸਤੇ ਸਾਫ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਖਾਲੀ ਕੂਆਂ ਤੇ ਡਿੱਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੋਰ ਨੀਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਬੰਨਣਯੋਗ ਸੀ, ਬੰਨ੍ਹਦੇ; ਜੋ ਸਾਫ ਕਰਨਯੋਗ ਸੀ, ਸਾਫ ਕਰਦੇ; ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਤੋੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਉਥੇ ਤੋੜਦੇ। ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਚੈਨਲ ਬਣਾਈਆਂ। ਸੁੱਕੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਕੂਏਂ ਬਣਾਏ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਕੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਖਿੜਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਤੇ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਸੋਹਣਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਚੰਦਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ, ਫੌਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਇੰਝ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਨਿਯੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਚੁਣਦੇ ਗਏ। ਭਰਤ ਦੇ ਮਨਪਸੰਦ ਵਸੇਬੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਇੰਝ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਤਨ ਹੋਵੇ। ਮਾਹਿਰ ਲੋਕ, ਚੰਗੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਸਮਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭਰਤ ਲਈ ਵਸੇਬਾ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਉੱਚੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਵਸੇਬਾ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਵਸੇਬੇ ਵਿੱਚ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਲ, ਕੋਠੀਆਂ ਤੇ ਕੰਧਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਚੌੜੇ, ਵਧੀਆ ਬਣੇ ਰਸਤੇ ਸਨ। ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਰਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ, ਇਹ ਵਸੇਬੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਗਾਂ, ਠੰਡੀ ਤੇ ਸੁੱਚੀ ਧਾਰਾ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜ ਮਾਰਗ, ਚੰਨ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਰਾਤ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਲਗਾਤਾਰ ਚਮਕਦਾ ਗਿਆ।