ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ, ਜੋ ਅਤੁੱਟ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਫੜੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਹ ਗਰੁੜ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਸਵਾਰ, ਬਿਲਕੁਲ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਬਦਲਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਖੁਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੀ ਆ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਵੋ।" "ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਦਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਜੋਤ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਲਾਜ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੋ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੋ।" "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੂਰਖ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਸਨੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਕੀਤਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਹੰਕਾਰਤਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਣ ਆਏ ਹਨ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਸਰਾ ਹੋ।" "ਹੁਣ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ! ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਵਲ ਲਿਆਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਗੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸਨ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਡਰੋ ਨਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੌਤਿਆਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਕਠੋਰ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਸੰਯਮੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਉਹ ਅਹੰਕਾਰੀ, ਤਾਕਤਵਰ, ਤੇਜੀਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਕਾਂਟਾ ਬਣਿਆ ਰਾਵਣ—ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੋ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਰੌਂਦਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸੁਗਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਓ।" ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਪੁੱਤਰ-ਕਾਮਨਾ ਵਾਲਾ ਯਜ੍ਯ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਹਵਨ-ਕੁੰਡ ਵਿਚੋਂ, ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੀ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਲਾਲ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਡੌਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ, ਉਸਦੀ ਦੇਹ ਤੇ ਦਾਡ਼ੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਉੱਚਾ, ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਸੁਭ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਦੇਵੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿਚ ਇਲਾਹੀ ਖੀਰ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਚੌੜੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ, ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਦਾ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਾਏਣ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ! ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਉਪਾਇ ਕੀ ਹੈ? ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਾਂ?" ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰੋ ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰੋ।" ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਵਣ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਘੋਰ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਤੋਂ, ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡੇ-ਪਿਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ ਵਰ-ਦਾਤਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਤਨਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੀਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨਿਸੰਤਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ-ਕਾਮੇਸ਼ਟੀ ਯਜ੍ਯ ਕਰਵਾਇਆ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਯਜ੍ਯ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹਵਨ-ਕੁੰਡ ਵਿਚੋਂ, ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਲਾਲ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਡੌਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ, ਉੱਚਾ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ, ਸੁਭ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਦੇਵੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਪਾਤ੍ਰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਖੀਰ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਚੌੜੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ, ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਦਾ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਉਸ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਨਰ-ਸ਼ਰੋਮਣੀ! ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਪਾਯਸ (ਖੀਰ) ਲੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਆਰੋਗਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਗ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਆਖਣਾ—'ਇਹ ਖਾਓ।' ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਇਹ ਯਜ੍ਯ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਹੋਈ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਖੀਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।