ਜਦ ਮੰਥਰਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਥਣੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮੁਸੀਬਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, "ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡਾ ਪੂਰਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਵੀਏ। ਉਹ ਦਇਆਵਾਨ, ਦਾਨੀ, ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡੀ ਰਾਖੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੇਗੀ।" ਇਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਘਸੀਟਦਾ ਹੋਇਆ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਮੰਥਰਾ ਇधर-ਉਧਰ ਘਸੀਟੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਸਦੇ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਗਹਿਣੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਵਿਖੇਰ ਗਏ। ਇਹ ਗਹਿਣੇ ਜਦ ਮਹਲ ਵਿਚ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਪਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਮਾ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਕੜੀਆਂ ਤੇ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਡਾਂਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਤਿੱਖੀਆਂ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਕੈਕਈ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਦੇ ਪਾਸ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਜਦ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ, ਭਰਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵ ਵਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ; ਇਸਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ।" ਭਰਤ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਂ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਂਦਾ।" "ਜੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਕੁਬਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਾ ਤੈਨੂੰ, ਨਾ ਮੈਨੂੰ, ਕਦੇ ਗੱਲ ਕਰੇਗਾ।" ਭਰਤ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਥਰਾ, ਡਰ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਕੈਕਈ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਖੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਕਲੀ ਮਾਰੀ ਚਿੜੀ ਵਾਂਗ ਕੈਕਈ ਨਾਲ ਚਿਮੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੈਕਈ, ਭਰਤ ਦੀ ਮਾਂ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਤੇ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨੱਸੀਵਾਂ ਸਰਗ। ਚੌਦਵੀਂ ਰਾਤ ਦੇ ਸੁਵੇਰੇ, ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਮਹਾਰਾਜ ਦਸ਼ਰਥ, ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਲ ਭੇਜ ਕੇ, ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਬਣ; ਰਾਜ ਅਗਵਾਈ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।" ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਸਾਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਤੇਰੇ ਲੋਕ ਤੇ ਸਭ ਜਣ-ਜਾਤੀਆਂ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" "ਭਰਤ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜ, ਤੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਰਾਖੀ ਦੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।" ਭਰਤ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮਾਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਰਾਜਗੱਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਖ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਨਹੀਂ।" "ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋਣਗੇ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਾਂਗਾ।" "ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਚਤੁਰੰਗੀਣੀ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਓ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।" "ਸਾਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮਾਨ ਮੂਹਰੇ ਲੈ ਚੱਲੋ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਲਈ ਜੰਗਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਉੱਥੇ ਹੀ, ਸਭ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਮਨੁੱਖ-ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਨ ਤੋਂ ਅੱਗ ਘਰ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਵਾਰਥ ਦੀ ਗੰਧ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਤਾੜਨਾ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ, ਤੇ ਰਾਮ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।" "ਕਾਰੀਗਰ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ, ਚਾਹੇ ਸਮਤਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਓਖਾ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣ; ਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਚਲਣ, ਜੋ ਔਖੇ ਰਸਤੇ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।" ਜਦ ਭਰਤ ਨੇ ਇਹ ਰਾਮ ਲਈ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਉੱਤਮ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਲਕਸ਼ਮੀ, ਧਨ-ਸਮਪੱਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਇਹ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਚ ਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਸਭ ਦਰਬਾਰੀਆਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।" ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਸੀਵੀਂ ਸਰਗ। ਫਿਰ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਪਣ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ, ਉਹ ਚੱਲ ਪਏ। ਉਥੇ ਮੁਖੀ, ਜੰਤਰ-ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਬੜਾਈ, ਰਸਤੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ। ਖੂਹ-ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ, ਲੀਪਣ ਵਾਲੇ, ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਾਪ-ਤੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਟੋਲੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸ ਦੀ ਰਾਤ ਸਮੁੰਦਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ-ਆਪਣ ਕੰਮ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ, ਰਸਤੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਔਜ਼ਾਰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਬੈਲ, ਬੂਟੇ, ਝਾੜੀਆਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੱਥਰ ਵੀ ਕੱਟ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਸਤਾ ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤ ਵੱਢੇ। ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖਤ ਨਾ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੌਦੇ ਲਾਏ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਕਲਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਦਰੱਖਤ ਵੱਢਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਝ ਹੋਰ, ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਸਨ, ਉਹ ਗਣੀ ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਔਖੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਤ ਅਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ।