ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੌਸਲਿਆ ਜੀ ਨੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ਾਪਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਨੋਬਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਨੀ ਦੀ ਉਪੇક્ષા ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗਾ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਮਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਅੱਜ ਹੀ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਅਤੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਖੜਾ ਨਾ ਰਹੇ। ਉਹ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਗਰੀਬ, ਬੀਮਾਰ ਅਤੇ ਬਖਤ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਰਹੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਵਾਲਿਆਂ, ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ, ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਤੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰੇ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਛਲ-ਕਪਟ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖੇ, ਰੁੱਖਾ, ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਸ਼ੁੱਧ, ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਡਰਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਨਿਕਰਿਸ਼ਟ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਤਿਆਰ ਆਪਣੀ ਨੇਕ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰੇ, ਆਪਣੀ ਧਰਮ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਰਗਾ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗੰਦਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗਾ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਰੋਕੇ ਜਾਂ ਬਛੜੇ ਲਈ ਰੱਖੀ ਗਈ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕੱਢ ਲਵੇ। ਉਹ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਤਰਸੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਪ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲਏ। ਜਦ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਕੌਸਲਿਆ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਤਾਵਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਢਹਿ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਅਚੇਤ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ਾਪਾਂ ਦੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਇਹ ਕਸਮਾਂ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਹੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਆਤਮਾ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟੀ। ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲਣਗੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਬ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋ ਪਈ। ਜਦ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਵਿਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਸੰਤਾਵਨਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਚੇਤ, ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਡੂੰਘੀਆਂ ਆਹਾਂ ਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਲਈ ਰਾਤ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਲੰਘ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਕੇਕਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਗਹਿਰੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸੀ, ਕੋਲ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਆਏ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਬਸ ਕਰ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੇ ਘੜੇ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਰੰਗਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਸਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਹਿਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸੋਚ ਕੇ ਧਰਮੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਸਾਨੂੰ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੰਞ ਕੇ ਛੱਡ ਕੇ? ਹੁਣ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰੇ ਹੋ ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੁਹਾਡੀ ਨਗਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ? ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਧਰਤੀ ਚਾਨਣ ਬਿਨਾ ਰਾਤ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਨਗਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਓਹੀ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।" ਜਦ ਭਾਰਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਕੁਝ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਲਈ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਕਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਿਨਾ ਝਿਜਕ ਦੇ।" "ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ," ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਫੌਰਨ ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ, ਕੁਲ-ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਅਗਨਿ-ਕੁੰਡੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਅਤੇ ਯਾਜਕਾਂ ਨੇ ਠੀਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਦਰ ਲਿਜਾਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਸ਼ਿਬਿਲਾ ਵਿਚ ਚੀਤਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸੇਵਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਰੋਣ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮਨ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਸੋਨਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਪੜੇ ਛਿੜਕਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਲੋਕ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਗੁਗਲ, ਚੀੜ, ਕਮਲ ਕਾਠ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲੱਕੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ ਚੀਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਚਾਹੇ ਵਧੀਆ ਜਾਂ ਆਮ, ਚੀਤਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੀਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ; ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਮ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ।