ਇਕ ਦਿਨ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸਿੱਧਾਰਥ, ਵਿਜਯਾ, ਜਯੰਤ, ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਨੰਦਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਜਾਓ। ਦੁੱਖ-ਦਰਦ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿਓ ਅਤੇ ਭਰਤਾ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿਓ: ‘ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਜਾਓ; ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।’” ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਭਰਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਮ ਵਨਵਾਸ 'ਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਕਿ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਭਰਤਾ ਲਈ ਵਧੀਆ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਕੇ ਜਲਦੀ ਜਾਓ। ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ, ਦੂਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਏ ਅਤੇ ਕੇਕਯਾ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਾਈ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਦੂਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲੰਬੀ ਅਪਰਾਟਾਲਾ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ-ਕਿਨਾਰੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਮਾਲਿਨੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ। ਹਸਤਿਨਾਪੁਰਾ 'ਤੇ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੰਜਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਕੁਰੁਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ। ਰਸਤੇ 'ਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ; ਦੂਤ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਚੋਖੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਰਦੰਡਾ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਿਕੂਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਗੀਚੇ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਲੀੰਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਇਕਸ਼ੁਮਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਬੋਧਿਭਵਨ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬਾਹਲੀਕ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਦਾਮਾਨਾ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਾਲੀ ਨਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ, ਪੋਖਰ, ਝੀਲਾਂ, ਦਲਦਲਾਂ, ਅਤੇ ਟਾਲ-ਮਟਾਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਰਸਤੇ 'ਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਦੂਤ ਵੱਡੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਰਹੇ। ਲੰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਦੇ ਰਥ ਥਕ ਗਏ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜੀ ਵਸੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਦੂਤ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਉਣਹੱਤਰਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਰਾਤ, ਜਦ ਦੂਤ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਆਏ, ਭਰਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਹਾਇਕ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ, ਭਰਤਾ ਨੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸੁਪਨਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਰਤਾ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਣੇ। ਕੋਈ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾਉਂਦੇ, ਕੋਈ ਨੱਚਦੇ, ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ। ਪਰ ਭਰਤਾ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਪਿਆਰਾ ਮਿਤਰ, ਜੋ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਭਰਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਮਿਤਰ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ?” ਭਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਮਿਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਸੁਣ, ਇਹ ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।” “ਸੁਪਨੇ 'ਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਬੇਸੁਧ, ਖੁਲ੍ਹੀ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਮੈਲੇ, ਗੰਦੇ ਪੋਖਰ 'ਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਗੰਦੇ ਪੋਖਰ 'ਚ ਤੈਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤੇਲ ਪੀਂਦੇ, ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ਖਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਤੇਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੇਲ 'ਚ ਡੁੱਬਦੇ ਹਨ। ਸੁਪਨੇ 'ਚ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝ ਗਈ ਵੇਖੀ। ਰਾਜ ਹਾਥੀ ਦੀ ਦੰਦ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਅੱਗ ਫੌਰਨ ਬੁਝ ਗਈ। ਧਰਤੀ ਚਿਰ ਗਈ, ਬਹੁਤ ਰੁੱਖ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਤਿੱਬੇ ਹੋ ਕੇ ਧੂੰਆਂ ਕਰਦੇ। ਪਿਤਾ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ, ਕਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਕੇ, ਕਾਲੀ ਤੇ ਪੀਲੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਹੱਸੇ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਖਿੱਚੀਆਂ ਖਚਰਾਂ ਵਾਲੀ ਰਥ 'ਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ, ਵਿਟਕਰੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀ ਦੈਵੀ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਤ ਵੇਖੀ; ਜਾਂ ਮੈਂ, ਜਾਂ ਰਾਮ, ਜਾਂ ਪਿਤਾ, ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮਰ ਜਾਣਗੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ 'ਚ ਖਚਰਾਂ ਦੀ ਰਥ 'ਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਚਿਤਾ 'ਤੇ ਧੂੰਆ ਉਠਦਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਮੇਰਾ ਗਲਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਮਨ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਪਰ ਡਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਗੂੰਜ ਗਈ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਛਾਂ ਛੋਟੀ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਨਫਰਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਅਪਸ਼ਕੁਨੀ ਸੁਪਨੇ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਜੀਬ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।