ਇਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਮਹਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਚਰਬੀ ਵਾਲਾ ਧੂਆਂ ਸੁੰਘਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਪੁਜਾਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸਨ, ਯਜਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਅੱਗ ਵਿਚ ਡਾਲੇ। ਹੋਰ ਯਜਨਾਂ ਲਈ ਪਲਕਸ਼ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੋਮ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਲਈ, ਰੀੜਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਲਪਸੂਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਚਤੁਸ਼ਟੋਮ ਰਸਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਉਕਥਿਆ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਜਯੋਤਿਸ਼ਟੋਮ, ਆਯੁਸ਼ੀ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ, ਅਭਿਜਿਤ, ਵਿਸ਼ਵਜਿਤ, ਆਪਤੋਰੀਆਮ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਯਜਨ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਪੂਰਬ ਦੀ ਦਿਸਾ ਹੋਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਪੱਛਮ ਅਧਵਰਯੂ ਨੂੰ, ਦੱਖਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਡਗਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੀ ਦਿਸਾ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦਾਨ-ਵਿਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ। ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਪੁਜਾਰੀ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ, ਸਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਯੋਗ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸਵ-ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਦਿਓ।" ਉਹ ਮੰਗਦੇ ਹਨ: "ਸਾਨੂੰ ਰਤਨ, ਕੀਮਤੀ ਮਣੀ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ—ਜੋ ਕੁਝ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ—ਦਿਓ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਸ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ। ਦਸ ਕਰੋੜ ਸੋਨਾ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਚਾਂਦੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਦੌਲਤ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵੰਡ ਲਈ। ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਚਿਤ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ ਦਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਸਭ ਪੁਜਾਰੀ, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਹਾਇਕ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਾਮਬੂਨਾਦ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਇਕ ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਮੰਗਿਆ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਪੁਜਾਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਆ ਗਈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਾਨੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਮਹਾ-ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ, ਸੁਗਮ ਨਹੀਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਸਵਰਗ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਲਾ ਯਜਨ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਤੁਸੀਂ, ਉੱਚ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰੋ।" ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਮਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾ ਦੇਣਗੇ।" ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ। ਹੁਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਪੰਦਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਥਰਵਸ਼ੀਰਸ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ-ਕਾਮਨਾ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਲੈਣ ਲਈ, ਯਜਨ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਨਾਮਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।" "ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਸਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਕੁਵਿਚਾਰ ਵਾਲਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਵਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦਾ, ਹਵਾ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦਾ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡਰ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਸੋਚੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ: "ਉਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਉਪਾਏ ਹੁਣ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ—'ਮੈਂ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਅਜੈਯ ਹਾਂ'—ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ, ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਸੰਕ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।