ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਹੋਈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜਾ ਹੀ ਸਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਹੀ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਵਾਰਸ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਯਮ, ਕੁਬੇਰ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ—ਰਾਜਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੇ ਅੱਗੇ ਛੋਟੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਚਲਦਾ। ਜਦ ਤਕ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਜੀਵਤ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੂਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦ ਤਕ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਰਾਜ ਇਕ ਜੰਗਲ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਕੁਲ ਦੇ ਦਿਆਲੂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੈਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਦੋਸਤਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਰਤ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਮਾਮਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਚਲਾਕ ਦੂਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ—ਕਿਉਂ ਦੇਰੀ ਕਰੀਏ? ਸਭ ਲੋਕ ਵੈਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਾਣ ਦਿਓ।" ਵੈਸ਼ਿਸ਼ਠ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਆਓ, ਸਿੱਧਾਰਥ, ਵਿਜਯ, ਜਯੰਤ, ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਨੰਦਨ—ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।" ਉਹ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਮਹਲ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਓ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿਓ: "ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਤੁਰੰਤ ਚੱਲੋ, ਜਲਦੀ ਆਉਣੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।" ਪਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਵਨਵਾਸ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਦੱਸੋ; ਸਿਰਫ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਭਰਤ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਲਈ ਵਧੀਆ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓ। ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਦੂਤ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਗਏ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਕੇਕਯ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਕੇ, ਵੈਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਲੰਮੇ ਅਪਰਾਟਾਲਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲੇ, ਅਤੇ ਮਾਲਿਨੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪੰਜਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਕੁਰੁਜਾਂਗਲਾ ਰੀਜਨ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰੇ। ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਦੂਤ ਆਪਣੀ ਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਹ ਸਾਫ, ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਰਦੰਡਾ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਨਿਕੂਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਏ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕੁਲਿੰਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਇਕਸ਼ੁਮਤੀ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਬੋਧਿਭਵਨ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਹਥੀਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਬਾਹਲੀਕ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਦਾਮਾਨਾ ਪਹਾੜ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਾਲੀ ਦਰਿਆ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਝੀਲਾਂ, ਟਾਲ, ਪੋਖਰ ਅਤੇ ਜਲ-ਥਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਕਈ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਰਹੇ। ਲੰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ, ਦੂਤ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਥਕਾ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ, ਵਧੀਆ ਪਹਾੜੀ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਉਣ ਦਿੰਦਿਆਂ। ਉਸ ਰਾਤ, ਜਦ ਦੂਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਭਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਅਸਹਾਇਕ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਤ ਲੰਘਣ 'ਤੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਸੁਪਨਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ 'ਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਉਸਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਕੁਝ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਕੁਝ ਨਾਚਣ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਨਟਕ ਅਤੇ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਭਰਤ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ, ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਾ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?" ਭਰਤ ਉਸ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, "ਸੁਣ, ਇਹ ਦੁੱਖ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਅਵਸਥਿਤ, ਵਿੱਖੜੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਗਿਰਦੇ ਹੋਏ, ਗੰਦਲੇ, ਮੈਲੇ ਟਾਲ ਵਿੱਚ ਪਏ।" "ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਮੈਲੇ ਟਾਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੱਥੀਂ ਤੇਲ ਪੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ।" "ਫਿਰ, ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਪਿੰਡ ਖਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਤੇਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਾ।" "ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਤੇ ਧਧਕਦੀ ਅੱਗ ਅਚਾਨਕ ਬੁਝ ਗਈ ਵੇਖੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦ ਦੂਤ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।