ਰਾਤ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੰਮੀ ਲੱਗੀ, ਦੁੱਖ-ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਸਦਾ ਲਈ ਵਿਛੜ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਜੀ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਕਲ ਪਏ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਕੇਕਯ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹੁਣ, ਆਜ ਹੀ ਇੱਥੇ ਇක්ෂਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉੱਥੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੱਜਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਰਾਜਾ ਬਿਨਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਿਸੇ ਵੱਲ ਬੀਜ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਦਾ, ਨਾ ਪਤਨੀ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਨ ਧਨ ਹੈ, ਨ ਘਰਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਐਸਾ ਵਿਅਵਸਥਾ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸੱਚ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਰਾਜਾ ਬਿਨਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਿਧਵਾਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਜਾਂ ਪੁੰਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕੋਈ ਯਜਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਵੱਡੀਆਂ ਯਜਨਾਂ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਬਿਨਾ, ਅਮੀਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੀਕਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਨਾ ਉੱਥੇ ਨਾਚ-ਗੀਤ ਵਾਲੇ ਤਿਉਹਾਰ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਸਮੂਹਕ ਮੇਲੇ-ਜੁੜਾਵ prosperity ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣਾ ਲਕੜ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸਜ-ਧਜ ਕੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੇਲਿਆਂ ਲਈ ਇਕੱਠੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਰਾਜਾ ਬਿਨਾ, ਪਿਆਰੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਰਥਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕਿਸਾਨ, ਧਨਵਾਨ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲੇ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁੱਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਰਾਜਾ ਬਿਨਾ, ਘੰਟੀਆਂ ਤੇ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਦੇ। ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੀ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਵਪਾਰੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਪੁੰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਇਕੱਲਾ ਤਪਸਵੀ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਫੌਜ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਅੱਗੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਸੋਹਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ-ਧਜੇ ਲੋਕ ਜਲਦੀ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਰਾਜਾ ਬਿਨਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਫੁੱਲ, ਮਿਠਾਈਆਂ ਜਾਂ ਭੋਗ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਵਸੰਤਕਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਬਿਨਾ ਪਾਣੀ, ਜੰਗਲ ਬਿਨਾ ਘਾਹ, ਜਾਂ ਗਾਂ ਬਿਨਾ ਗਵਾਲਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਬਿਨਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਰਥ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਝੰਡਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਧੂੰਆ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਸਾਡਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਇਥੋਂ ਸਵਰਗ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਬਿਨਾ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਲੋਕ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਹੱਦਾਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ, ਨਾਸਤਿਕ ਜਾਂ ਸੰਦੇਹੀ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਸਿੱਧੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਖ ਸਰੀਰ ਲਈ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਲਈ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਹੀ ਸੱਚ, ਧਰਮ, ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਖਾ, ਮਾਂ-ਪਿਉ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਉਪਕਾਰਕ ਹੈ। ਯਮ, ਕੁਬੇਰ, ਇੰਦਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਰੁਣ ਵੀ ਰਾਜਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ, ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜੀਵਤ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਹੀ ਚਲਦੇ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸਾਡੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਰਾਜ ਰਾਜਾ ਬਿਨਾ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦਾਨੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਹਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਤਾਂ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਿਤਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਭਰਤ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਚੁਸਤ ਦੂਤ ਤੁਰੰਤ ਭੇਜੋ, ਜੋ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਭਰਾ ਲਿਆਉਣ। ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਜੀ, ਉਹ ਦੂਤ ਜਾਵਣ।" ਫਿਰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਸਿੱਧਾਰਥ, ਵਿਜਯ, ਜਯੰਤ, ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਨੰਦਨ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।