ਉਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਗਏ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਟਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਯਜਨ-ਵੇਦੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਗਈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਯਜਨ-ਵੇਦੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਗਰੁੜ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਠਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਜਾਨਵਰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸੱਪ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਜਲ-ਜੀਵ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਇਆ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਜਾਨਵਰ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਰਤਨ-ਸਮਾਨ ਘੋੜਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਉਸ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਛੁਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ, ਸਚੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਪੰਛੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਉਥੇ ਬਿਤਾਈ। ਯਜਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ—ਹੋਤ੍ਰ, ਅਧਵਰਯੂ ਅਤੇ ਉਦਗਾਤ੍ਰ—ਮਹਾਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ। ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਅਤਿ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਪੰਛੀ ਦੀ ਚਰਬੀ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਰਬੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆ ਸਾਂਘਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਪੰਡਿਤ, ਕੁੱਲ ਸੋਲਾਂ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਹੋਰ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਪਲਕਸ਼ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਲਈ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਲਪਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ; ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਚਤੁਸ਼ਟੋਮ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੂਜਾ ਉਕਥਯ, ਫਿਰ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮਤ ਯਜਨ ਉਥੇ ਹੋਏ। ਜੋਤਿਸ਼ਟੋਮ, ਆਯੁਸ਼ੀ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ, ਅਭਿਜਿਤ, ਵਿਸ਼ਵਜਿਤ, ਆਪਤੋਰਯਾਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਜਨ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪੂਰਬ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੋਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਪੱਛਮ ਅਧਵਰਯੂ ਨੂੰ, ਦੱਖਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਦਗਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ—ਇਹ ਦਾਨ ਮਹਾਨ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਸਵਯੰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ—ਉਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ, ਪਾਪ-ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ।" "ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਦਿਓ। ਸਾਨੂੰ ਰਤਨ, ਮੋਤੀ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਗਾਂ—ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ—ਦਿਓ, ਸਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਸ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿਤੀਆਂ। ਦਸ ਕਰੋੜ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਚਾਂਦੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ; ਫਿਰ ਸਭ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦੌਲਤ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਈ। ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਨੂੰ ਵੀ ਯਥੋਚਿਤ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਭ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ; ਜੋ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਾਮਬੂਨਾਦ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਹਿੱਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਦਿੱਤੇ। ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਮੰਗਿਆ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ; ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਾਤਕਾਰ ਕਰੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਪਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਉਚਾਰੇ ਗਏ। ਦਾਨੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਨੇ ਧਰਤੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚਤ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਯਜਨ, ਜੋ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਤੁਸੀਂ, ਉੱਚੇ ਵਰਤਾਅ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰੋ ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਰੇ।" ਤਦ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇਣਗੇ।" ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੀਮਤਿ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਤਦ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ, ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਥਰਵਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵਰਤੇ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਲੈਣ ਲਈ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਿਯਤਾ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ...