ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਜੋਗੀ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗ-ਛਾਲ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਬੇਹੋਸ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਸੀ—ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਇਕੱਲਾ ਹੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਥਾਂ ਲੈ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਜੋਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਮਾਪੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਓ ਨੇ ਦੁਖ ਭਰੇ ਬੋਲ ਆਖੇ: "ਪੁੱਤਰਾ, ਕੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ? ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ! ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ, ਹੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ? ਕੁਝ ਬੋਲ!" ਉਹ ਦੁਖੀ ਪਿਓ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਪੁੱਛਦਾ ਰਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰਾ, ਕੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ? ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ! ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ, ਹੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ? ਕੁਝ ਤਾਂ ਬੋਲ!" ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਂਗਾ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵੇਦ-ਪਾਠ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਂਦੀ ਸੀ? ਹੁਣ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਹਵਨ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਸਲਾਹ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵਾਂਗਾ? ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਜੜਾਂ, ਕੁੰਦਰੇ ਜਾਂ ਫਲ ਲਿਆ ਕੇ, ਕੌਣ ਖਵਾਏਗਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ?" ਉਹ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਪੁੱਤਰਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅੰਨ੍ਹੀ, ਬੁੱਢੀ, ਤਪਸਵੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਤਰਸ ਵਿੱਚ ਹੈ? ਠਹਿਰ ਜਾ, ਪੁੱਤਰਾ, ਯਮ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾ; ਕੱਲ੍ਹ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲੀਂ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਏ, ਬਿਨਾ ਸਹਾਰੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜ ਕੇ, ਯਮ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਵੈਵਸਵਤ (ਯਮ) ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਬੋਲਾਂਗਾ: 'ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ।' ਧਰਮਵਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਅਟੱਲ ਵਰ ਦਵੇ, ਕਿ ਮੈਂ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।" "ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ, ਪੁੱਤਰਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਜੋ ਯੋਧੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਉਹ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਜੋ ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਯੋਧੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਭੱਜਦੇ। ਤੂੰ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਜੋ ਸਗਰ, ਸ਼ੈਬ੍ਯ, ਦਿਲੀਪ, ਜਨਮੇਜਯ, ਨਹੁਸ਼ ਅਤੇ ਧੁੰਧੁਮਾਰਾ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਤੂੰ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਵਿਦਿਆ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਇਕ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਨਿਭਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਪੁੱਤਰਾ, ਤੂੰ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸੁਭ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਸਜਣ ਨੂੰ, ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਉਥੇ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਿਓ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜੋਗੀ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਇਕ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੋਗੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਕੇ, ਇਹ ਬੋਲੇ: "ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੋਗੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਜੋਗੀ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਵਯ ਰਥ ਵਿੱਚ ਸੁਰਗ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਲਦੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜੋਗੀ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇ; ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਇਕੋ ਪੁੱਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੁੱਤ-ਹੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵਾਂਗਾ: ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸੜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਵੇਖੇਂ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਜੋਗੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ, ਜੋ ਕਿ ਤੂੰ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੈਂ, ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵਧ ਦਾ ਪਾਪ ਤੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਫੜੇਗਾ। ਪਰ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਤੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆ ਜਾਵੇਗੀ—ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਦਾਨ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹੀ ਪਾਪ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਦਿਸਾ 'ਤੇ ਤੀਰ ਮਾਰ ਕੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਇਹੀ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਣ-ਹਜ਼ਮ ਖਾਣ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਲੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਉਹ ਜੋਗੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸਚ ਹੋਣਗੇ: ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਕੌਸਲਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੁਹ।" ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ। "ਹੇ ਰਾਣੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਤੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ।" "ਜੇ ਅੱਜ ਰਾਮ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਛੁਹ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ; ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਭੀ ਮੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਦੂਤ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਕੌਸਲਿਆ।" "ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਜਦ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਥੋੜ੍ਹ੍ਹੇ ਜਲ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।