ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਮੰਨ ਵਿਚ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ, ਸ਼ਾਇਦ ਹਾਥੀ, ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੜਾ ਭਰਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਹਾਥੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਤੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਤਪਸਵੀ, ਜਿਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਤੀਰ ਲੱਗਿਆ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਮੈਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਦਾ ਤੀਰ ਛੱਡਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਤੀਰ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਜਦ ਤੀਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਥਾਂ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਅੰਨ੍ਹੇ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਅਚਾਨਕ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੀਰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਜੋ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਕੁਝ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਕਠੋਰ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਹੰਝੂ ਭਰ ਆਏ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੇ—“ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਆਪ ਆ ਕੇ ਇਹ ਪਾਪ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਲੱਖ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਂਦਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੁਆਰਾ, ਜੇਕਰ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਡਿੱਗਾ ਦਿੰਦੀ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉੱਤੇ ਜਾਨ-ਬੁਝ ਕੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਿਰ ਸੱਤ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਬਚ ਗਿਆ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ—ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦਾ?” ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਲੈ ਚਲ, ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।” ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮ੍ਰਿਗ ਚਰਮ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਪਿਆ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਧਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਇਕੱਲਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ—“ਕੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ? ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ; ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ, ਹੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ? ਕੁਝ ਬੋਲ। ਕੌਣ ਹੁਣ ਰਾਤੀਂ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਛੂਹੇਗਾ? ਕੌਣ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਹਵਨ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਤੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰੇਗਾ? ਕੌਣ ਮੂਲ, ਕੁੰਧੀਆਂ ਤੇ ਫਲ ਲਿਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਸਹਾਰੇ ਤੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਦੇ, ਇਕ ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਾਂਗ, ਖਵਾਏਗਾ? ਮੈਂ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਅੰਨ੍ਹੀ, ਬੁੱਢੀ, ਤਪਸਵੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਤਰਸ ਰਹੀ ਹੈ, ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂਗਾ? ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਜਾ, ਯਮ ਦੇ ਘਰ; ਕੱਲ੍ਹ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਈਂ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਦੁਖੀ, ਬਿਨਾ ਸਹਾਰੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਰਸੇ ਹੋਏ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਵੈਵਸਵਤ ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹਾਂਗਾ: 'ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸੰਭਾਲ ਕਰ।' ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਐਸਾ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਅਜਰ ਅਮਰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਾ ਵਰ ਦਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਪੁੱਤਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਥਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੁਸ਼ਟ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਜੋ ਉਹ ਵੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਜੋ ਸਗਰ, ਸ਼ੈਬਿਆ, ਦਿਲੀਪ, ਜਨਮੇਜਯ, ਨਹੁਸ਼ ਅਤੇ ਧੁੰਦੁਮਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਗਨਿ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਅਕੁਸ਼ਲ ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਪਰ ਜਿਸਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਸਨਬੰਧੀ ਨੂੰ, ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਉਥੇ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਜਲ-ਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਇਕ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ—“ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੋਗੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਯਮੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਵਯ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਲ-ਕਿਰਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤਪਸਵੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ— “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇ; ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਤੀਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਪੁੱਤਰਹੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।