ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੇ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀਯ ਹਾਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆ ਪਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਵੀ ਨਿੰਦਦੇ ਹਨ।" ਉਹ ਆਗੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਸਰੀਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ, ਸ਼ਾਇਦ ਹਾਥੀ, ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਆਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਾਸਤੇ ਆਇਆ।" "ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਇਹ ਹਾਥੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੀਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।" "ਹੇ ਪੂਜਨੀਯੋ, ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਾਥੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਦਾ ਤੀਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।" "ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।" "ਤੀਰ ਨਿਕਲਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਅੰਨ੍ਹੇ, ਦੁਖੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।" "ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ।" ਇਹ ਕਰੂੜ ਸੱਚ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਹਾਏ ਭਰੀ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ, ਹਾਏ ਭਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਥਕ ਚੁੱਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤਪਸਵੀ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਆਪ ਆਪਣਾ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਲੱਖ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਢ ਜਾਂਦਾ।" "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀਯ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਜਾਨ ਬੁੱਝ ਕੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਰ ਸੱਤ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਢ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਤੂੰ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।" "ਸਾਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਥਾਂ ਲੈ ਚੱਲ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" "ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਸੀ, ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਵਿਖੇ ਸੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੇਹੋਸ਼ ਜਮੀਨ ਤੇ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।" "ਫਿਰ ਮੈਂ, ਇਕੱਲਾ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਮਾਪੇ ਉਸ ਥਾਂ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਉਂ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ:" "ਪੁੱਤਰ, ਕੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ? ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ, ਹੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ? ਕੁਝ ਬੋਲ।" "ਕੌਣ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮੇਂ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸੁਣਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਂਦੀ ਸੀ?" "ਕੌਣ, ਸੰਧਿਆ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਬੈਠਾ ਹਾਂ, ਆ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇਗਾ?" "ਕੌਣ ਜੜਾਂ, ਕੁੰਧਰ, ਫਲ ਲਿਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਹਾਇ ਹਾਂ, ਬਿਨਾਂ ਰੱਖਵਾਲੇ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਾਂਗ ਖੁਆਵੇਗਾ?" "ਮੈਂ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਇਸ ਅੰਨ੍ਹੀ, ਬੁੱਢੀ, ਤਪਸਵੀ ਮਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੈ?" "ਨਾ ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਯਮ ਲੋਕ ਵੱਲ; ਕੱਲ੍ਹ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲੀਂ।" "ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਅਸਹਾਇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਜਲਦ ਹੀ ਯਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।" "ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਵੈਵਸਵਤ (ਯਮ) ਨੂੰ ਮਿਲਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖਾਂਗਾ: 'ਧਰਮ ਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰੇ, ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੇ।'" "ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਖੂਟ ਨਿਡਰਤਾ ਦੀ ਵਰ ਮਾਣ ਦਵੇ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਪੁੱਤਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਦੁਸ਼ਟ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਉਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਜਿਥੇ ਯੋਧੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਮੋਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਹਾਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਦਰਜੇ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਗਰਾ, ਸ਼ੈਬਯ, ਦਿਲੀਪ, ਜਨਮੇਜਯ, ਨਹੁਸ਼ ਤੇ ਧੁੰਦੁਮਾਰ ਗਏ ਹਨ।" "ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਨੇਕ, ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਇਕ ਪਤਨੀ ਵਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸੁਭਾਗੇ ਦਰਜੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਉਥੇ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਿਤਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।" "ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।" "ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਪਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ:" "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੋਗੇ।" "ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਯਮੀ, ਚਮਕਦਾਰ, ਦੇਵੀ ਰਥ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।