ਮੈਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਸ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਿਵਰਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਤਪੋਵਨ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਉਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਉਹ ਬਹੁਤ ਬੁੱਢੇ, ਅੰਨੇ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪੰਛੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹੋਣ। ਉਹ ਉਥੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਂ ਵਤਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਸਹੀਣ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦਿਲ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦੀ ਲਹਿਰ ਛਾ ਗਈ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਬੋਲੇ, “ਪੁੱਤਰ, ਕਿਉਂ ਦੇਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਜਲਦੀ ਪਾਣੀ ਲਿਆ।” ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, “ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਤੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ। ਜੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਜਾਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਕਰ ਬੈਠੇ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖੀਂ। ਤੂੰ ਅਸਹਾਇਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਅੰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਂ। ਸਾਡੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਤਾਂ ਬੋਲ, ਪੁੱਤਰ।” ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਅਸਪਸ਼ਟ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਹਿੰਮਤ ਜੁਟਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਗੁਣ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀਯ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਦਸ਼ਰਥ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਸ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆ ਪਿਆ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਜੋਗ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ। ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ, ਸ਼ਾਇਦ ਹਾਥੀ, ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਆਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਘੜਾ ਭਰਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਹਾਥੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੀਰ ਚਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ, ਜਿਸਦਾ ਦਿਲ ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਿੱਟੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਮੈਂ ਹਾਥੀ ਮਾਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਦਾ ਤੀਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਬੇਬਸੀ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਰ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਜਦ ਤੀਰ ਕੱਢਿਆ, ਉਸਨੇ ਓਥੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਅੰਨੇ ਤੇ ਦੁਖੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰਹੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਧ ਕਰ ਬੈਠਿਆ। ਹੁਣ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕੇ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ।” ਇਹ ਕਰੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਆਹ ਭਰੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਤਪਸਵੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੋਲੇ, “ਜੇ ਤੂੰ ਆਪ ਇਹ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਤੁਰੰਤ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ’ਚ ਵੱਢ ਜਾਂਦਾ। ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਜੇ ਕਸ਼ਤਰੀਯ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਤਪਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਾਨ ਬੁੱਝ ਕੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਿਰ ਸੱਤ ਟੁਕੜਿਆਂ ’ਚ ਵੱਢ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ, ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਅੱਜ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਨੂੰ ਓਥੇ ਲੈ ਚਲ, ਜਿਥੇ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।” ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮ੍ਰਿਗ ਚਰਮ ਵਿਖੇ ਵਿਖਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਇਕੱਲਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦੁਖੀ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਓਥੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ? ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ; ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਮੇਰੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ? ਕੁਝ ਬੋਲ। ਕੌਣ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵੇਦ ਪਾਠ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਸਨਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦੀ ਸੀ? ਕੌਣ, ਸੰਧਿਆ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇਗਾ? ਕੌਣ ਮੂਲ, ਕੁੰਧ, ਫਲ ਲਿਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਹਾਇ ਹਾਂ, ਅਸਰਾ ਤੇ ਰਾਖੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਾਂਗ ਖਵਾਏਗਾ? ਮੈਂ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਇਸ ਅੰਨੀ, ਬੁੱਢੀ, ਤਪਸਵੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੀ ਹੈ, ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲ ਕਰਾਂਗਾ? ਰੁਕ, ਨਾ ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ; ਕੱਲ੍ਹ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲੀਂ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਰਸਯੋਗ, ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੀ, ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਵੈਵਸਵਤ (ਯਮ) ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖਾਂਗਾ: ‘ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਣ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣਨ।’ ਧਰਮਵਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਅਖੁੱਟ ਨਿਡਰਤਾ ਦਾ ਵਰ ਦਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ ’ਤੇ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਉੱਚੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ, ਜੋ ਉਹ ਵੀਰ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਿੱਠ ਨਹੀਂ ਫੇਰਦੇ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।