ਸੂਰਜ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਭੋਗ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਪਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਤਾਪਸ਼ ਅੰਦਰ ਰੱਖ ਲਈ, ਤੇ ਬੱਦਲ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਡੱਡੂ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਮੋਰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰ ਭਿੱਜੇ ਤੇ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਏ ਹੋਣ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਰੁੱਖਾਂ ਵੱਲ ਉਡਦੇ ਹਨ। ਹਿਰਣ, ਜੋ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਜਿਹੀ ਜਥਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਤੋਂ, ਜੋ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹਨ, ਉਹ ਸਫੇਦ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ, ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਜਗਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹਨ। ਮੀਂਹ ਆਉਣ ਤੇ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਲਾਲ ਤੇ ਉਤਲ-ਪਤਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸੁਹਣੇ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਨਿਯਤ ਨਾਲ, ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਪਣਾ ਰਥ ਚਲਾਇਆ। ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਮੈਂ, ਕਿਸੇ ਭੈਸ ਜਾਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਦੀ ਤੇ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਭ ਕੇ, ਮਾਰਣ ਦੀ ਚਾਹ ਵਿੱਚ, ਬੇਕਾਬੂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਘਾਤ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠਾ। ਉਸ ਥਾਂ, ਰਾਤ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਇਕਲਾ, ਧਨੁਸ਼ ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਏ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਦੂਜੇ ਭਿਆਨਕ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ; ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਮਟਕੇ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦੇ ਕੁਝ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਸੁਣਨ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਚਿੰਗਾੜ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ; ਮੈਂ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ, ਜੋ ਸੱਪ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਿਕਾਲਿਆ। ਮੈਂ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ, ਆਵਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਤੀਖਾ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਤੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸਵੇਰੇ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਫ ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ, “ਹਾਏ! ਹਾਏ!” ਕਰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਰ ਨਾਲ vital spot 'ਤੇ ਵੱਜ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਤੀਰ ਵੱਜਣ ਤੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ: “ਮੈਂ, ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਲਗਨ, ਤੇ ਇਥੇ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਆਇਆ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ?” “ਰਾਤ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਇਸ ਇਕੱਲੀ ਨਦੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਆਇਆ; ਕਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ? ਮੈਂ ਕਿਸ ਦਾ ਕੀ ਅਖ਼ਰ ਕਰਿਆ?” “ਮੈਂ, ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਖੁਰਾਕ ਤੇ ਜੀਵਨ ਵਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ?” “ਕਿਸ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਜਟਾਵਾਂ, ਛਾਲ ਤੇ ਚਮੜੀਆਂ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ? ਮੈਂ ਕਿਸ ਦਾ ਕੀ ਵਿਗਾੜਿਆ?” “ਇਹ ਕੰਮ, ਬੇਫਲ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।” “ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਗਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਚਿੰਤਿਤ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹਨ।” “ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਜੋੜਾ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ—ਮੇਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?” “ਮੇਰੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਖੁਦ, ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ—ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ ਹੈ।” ਉਹ ਦੁਖਦਾਈ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵਲ ਲਪਕਿਆ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਹਾਥੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਮੈਂ ਦੁਖ ਨਾਲ ਢਹਿ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦੁਖੀ ਚੀਖ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ, ਮਨ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਲਾਸ਼ ਦੇਖੀ। ਉਸ ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਖੁਲ ਗਈਆਂ, ਮਟਕਾ ਉਲਟ ਕੇ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਰੀਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ, ਤੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹਤ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਡਰਿਆ ਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਸੀ, ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸਖਤ ਬੋਲ ਕਹੇ। “ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ?” “ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ vital spot 'ਤੇ ਵੱਜ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪੇ—ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾ—ਹੁਣ ਮਰੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਏ।” “ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ, ਮੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਹੇ ਹਨ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਉਮੀਦ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।” “ਤਪਸਿਆ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹਾਂ।” “ਜੇ ਉਹ ਜਾਣ ਵੀ ਲਵੇ, ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ? ਉਹ ਬੇਬਸ ਹੈ, ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੂਜੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” “ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਜਾਓ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਖੁਦ ਦੱਸੋ; ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਨਾ ਸਾੜ ਦੇਵੇ।” “ਇਹੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।” “ਮੇਰੀ vital spot 'ਚੋਂ ਤੀਖਾ ਤੀਰ ਕੱਢੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਹੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਨਰਮ ਟਿੱਬਾ ਪਾਣੀ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” “ਜੇ ਮੈਂ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਰਹਿਣਾ, ਤਾਂ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂਗਾ; ਜੇ ਤੀਰ ਕੱਢਿਆ, ਤਾਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਸੀ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਤੀਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।” ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਖੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਦੁਖ ਤੇ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਢੀਲੇ ਕਰਕੇ, ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਬੋਲਿਆ। “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਲਓ।” “ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿਤਾ ਵੈਸ਼, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, vital spot 'ਤੇ ਤੀਰ ਵੱਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਾਂਪਦਾ ਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਇਆ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਥਰਥਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਰਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।