ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਵੱਲ ਜਾਵਣ ਅਤੇ ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਛਤ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਯਜਨ-ਸਥਲ, ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਿਆਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਯਜਨ ਲਈ ਰਵਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਕੋਈ ਯਜਨ-ਮੰਡਪ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ ਯਜਨ ਲਈ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਹੋਈ। ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਲਈ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਸਭ ਯਜਨ-ਕਰਮ, ਜੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਪੁਜਾਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਵਰਗ ਅਤੇ ਉਪਸਦ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਵੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਸੋਮ-ਪ੍ਰੈੱਸ ਆਚਾਰਿਆ। ਇੰਦਰ ਲਈ ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੰਕਲਪ ਧਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਮੱਧ-ਦਿਨ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸੋਮ-ਪ੍ਰੈੱਸ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਏ। ਉਥੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦ੍ਵਾਨ, ਸਹੀ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੌਤ੍ਰ ਪੁਜਾਰੀ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਨਰਮ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹਵਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਹਵਨ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਹਰ ਕੰਮ ਐਸਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਖੁਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਿਰਭੀਤਾ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਥੱਕਿਆ ਜਾਂ ਭੁੱਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਜੋ ਯੋਗ ਸੇਵਕ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯਜਮਾਨ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਭਿੱਖਾਰੀ—all ਖਾਣ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਬੀਮਾਰ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਖਾਇਆ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਥੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਢੇਰ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਥੇਸ਼ਟ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਨੀ ਮਿਲਦਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋਹਰੇ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਕਿ, “ਅਸੀਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ—ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ!” ਸੁੰਦਰ ਪਹਿਨਾਵੇ ਵਾਲੇ ਸੇਵਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੋਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਕੰਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਕ-ਚਾਤੁਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਰਕ ਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਦੋਹਰੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਛੇ ਵੈਦਾਂਗਾਂ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਹੀਣ, ਨਾ ਅਪਾਠਕ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਅਕੁਸ਼ਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਯੂਪ (ਯਜਨ-ਸਥੰਭ) ਲਗਾਏ ਗਏ, ਤਾਂ ਛੇ ਬਿਲਵ ਲੱਕੜ ਦੇ, ਛੇ ਖਦੀਰ ਦੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੇ ਬਿਲਵ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇੱਕ ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਤਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੇਵਦਾਰੂ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਫੈਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਵਿਦ੍ਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਏ, ਸੋਹਣੇ ਸਵਰੂਪ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਗਏ। ਇਕੱਤੀ sacrificial posts ਸਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਚ ਇਕੱਤੀ ਰਤਨ ਜੜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਕੱਤੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਏ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਮਾਹਿਰ ਸ਼ਿਲਪੀ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਠ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚੱਕਚੌਂਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇਹ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਇਥੇ ਇੱਟਾਂ ਵੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਹੋਮ-ਕੁੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ, ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਠਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਦੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਥੇ ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਨਿਯਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਤ ਕੀਤੇ। ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਜਲ-ਚਰ ਵੀ ਉਥੇ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਤਿੰਨ-ਸੌ ਪਸ਼ੂ ਯੂਪਾਂ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੌਸਲਿਆ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਛੁਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਡਿਆ। ਕੌਸਲਿਆ, ਸਥਿਰ ਮਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਉਥੇ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ। ਹੌਤ੍ਰ, ਅਧ੍ਵਰਿਉ ਅਤੇ ਉਦਗਾਤ੍ਰ ਪੁਜਾਰੀ ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਲੈ ਗਏ ਤੇ ਹੋਰ ਇਕ ਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਘੁੰਮਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਸਭ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੱਚਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।