ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਯਜ੍ਯ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਸਭ ਰਾਜੇ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਾਜ-ਸਜਾ, ਚੋਖੇ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ ਯਜ੍ਯ-ਸਥਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਯਜ੍ਯ-ਸਥਾਨ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿਚ ਯਜ੍ਯ ਲਈ ਰਵਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਭ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜ੍ਯ-ਮੰਡਪ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਉਚਿਤ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦীক্ষਾ ਲੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਘੋੜਾ ਵੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਲਈ ਮਹਾਨ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਆਰੰਭਿਆ। ਸਭ ਯਜ੍ਯ-ਕਰਮ, ਵੈਦਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਯਾਜਕਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਵਰਗਿਆ, ਉਪਸਦ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਭਾਏ। ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਾਜਕਾਂ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਸੋਮ-ਪ੍ਰੈਸਣ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਭੇਟ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਰਾਜਾ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਮੱਧ-ਦਿਨ ਵਾਲਾ ਸੋਮ-ਪ੍ਰੈਸਣ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਤੀਜਾ ਸੋਮ-ਪ੍ਰੈਸਣ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੋਤ੍ਰ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਕੋਮਲ ਸਵਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਭਾਗਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਭੀ ਹਵਨ-ਭਾਗ ਨਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਹੋਈ; ਹਰ ਚੀਜ਼ ਐਸਾ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਾ ਭੁੱਖਾ ਸੀ; ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਣਉਚਿਤ ਸੇਵਕ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਜਮਾਨ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਭਿਖਾਰੀ — ਸਭ ਨੇ ਖਾਧਾ। ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਬੀਮਾਰ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉੱਥੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਢੇਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਖਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਤੇਅਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਪੁਰਖ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, "ਇਹ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲੀ — ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਹੋਵੇ!" ਸੁੰਦਰ ਪਹਿਨਾਵੇ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ, ਹੋਰ ਰਤਨ ਜੜੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਾਕ-ਚਾਤੁਰਤਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਣ ਦੀ ਇਛਾ ਰੱਖਦਾ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਯਜ੍ਯ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਛੇ ਵੈਦਾਂਗਾਂ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰਹਿਤ, ਨਾ ਅਔਪਚਾਰਿਕ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ-ਕਲਾ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ। ਜਦੋਂ ਯਜ੍ਯ-ਸਥੰਭ ਲਾਏ ਗਏ, ਛੇ ਬਿਲਵ ਅਤੇ ਛੇ ਖਦੀਰ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਨਾਲ। ਇੱਕ ਸਲੇਸ਼ਮਾਤਕ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਦੇਵਦਾਰੂ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਲੰਮੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਯਜ੍ਯ-ਸਥੰਭ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਯਜ੍ਯ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਯਜ੍ਯ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਲਈ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤੇ। ਕُل ਇਕੀਸ ਯਜ੍ਯ-ਸਥੰਭ, ਹਰ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਇਕੀਸ ਰਤਨ ਤੇ ਇਕੀਸ ਚੋਲੇ ਪਹਿਨਾਏ ਗਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਾਹਿਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਠ-ਕੋਣੇ ਤੇ ਚਿੱਕਣ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਉਹ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਹੋਏ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਟਾਂ ਵੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ; ਹੋਮ-ਕੁੰਡ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਕੇ ਰਖਿਆ। ਰਾਜਾ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਯਜ੍ਯ-ਵੇਦਿਕਾ ਗਰੁੜ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖ ਲਾਈ, ਤਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਠਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਿਤ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਸ਼ੂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਸੱਪ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਜਲ-ਚਰ ਵੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਣੇ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਪਸ਼ੂ ਯਜ੍ਯ-ਸਥੰਭਾਂ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਘੋੜਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਉਸ ਘੋੜੇ ਦੀ ਯਥੋਚਿਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਛੁਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਿਆ। ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ, ਸਥਿਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਪੰਛੀ ਸਮੇਤ, ਧਰਮ ਦੀ ਇਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬਿਤਾਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਮਹਾਨ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ, ਵੈਦਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਉਚਿਤ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੜੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਗਿਆ।