ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਵੈਦੇਹੀ, ਦੇਖੋ, ਇੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਰੱਖਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਗਮਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੁਈ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਆਪਣੇ ਭਾਰੇ ਭਾਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਭਰਪੂਰ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ।" ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਭਲਾਤਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਛੂਹਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਝੁਕ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜੀਊਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਟੋکرਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨੇ ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਹ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਰਮਣੀਕ ਜੰਗਲ 'ਚ ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਨਤਯੂਹਾ ਪੰਛੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੋਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਪਹਾੜ ਦੇਖੋ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ ਪਰਬਤ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹਨ।" "ਇਸ ਸੁਹਣੀ, ਸਮਤਲ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗੇ," ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਤਿੰਨੇ, ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਕੱਠੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੇ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੁੰਦਰ ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਹੈ। "ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਕੰਢਾ, ਪ੍ਰੇਮਲ ਸੀਤੇ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਇੱਥੇ ਵਾਫਰ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਚਿਤ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ," ਰਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। "ਇਹ ਪੱਥਰੀਲੇ ਉੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਆਓ, ਪ੍ਰਿਏ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਣ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕਰੀਏ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਈਏ।" ਤਿੰਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ, ਅਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਾਿਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨ ਵਾਿਲਮੀਕਿ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਾਰਦਿਕ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ, ਆਪਣਾ ਪਰਚਯ ਦੇ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੱਕੜ ਲਿਆਵੋ, ਪ੍ਰਿਏ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਝੋਪੜੀ ਬਣਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਝੋਪੜੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨੀ ਹੋਈ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਖੜੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਝੋਪੜੀ 'ਚ ਹਿਰਣ ਦਾ ਮਾਸ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਵਾਸ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਯਜਨ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇੱਕ ਹਿਰਣ ਮਾਰ ਕੇ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ, ਇਹ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਧਰਮ ਹੈ।" ਭਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਜੇਤੂ, ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਇਹ ਕਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗ ਯਜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰੋ; ਅਸੀਂ ਯਜਨ ਕਰਾਂਗੇ। ਜਲਦੀ ਕਰੋ, ਪ੍ਰਿਏ, ਸਮਾਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਦਿਨ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗ 'ਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਹੂ ਰਹਿਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਹੁਣ ਇਹ ਕਾਲਾ ਮ੍ਰਿਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਸਮਾਨ ਹੋ, ਯਜਨ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਰੀਤੀਆਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।" ਰਾਮ, ਜੋ ਸਵੈ-ਸਯੰਮੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਸੰਪੂਰਨ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ, ਉਗ੍ਰ ਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਮੰਗਲ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੋਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਰਾਘਵ ਉਥੇ ਅਲਤਰ, ਮੰਦਰ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਲਈ ਉਚਿਤ ਸਥਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਫਲ, ਜੜਾਂ, ਪੱਕਾ ਮਾਸ, ਪਾਣੀ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਤੇ ਸਮਿਧਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੰਗਲ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਬਣੀ ਸੀ ਤੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਇੰਦਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਉਤਮ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਉੱਥੇ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਨੋਹਰ, ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਲ੍ਯਵਤੀ ਨਦੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਵਾਿਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਾਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਡੂੰਘੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਗੁਹਾ, ਜਦ ਰਾਮ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਉਣਾ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਣਾ ਸਭ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੁਗੰਧਤ ਜੰਗਲ, ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਰਥਵਾਨ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਅਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਨ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਤ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੌਨ ਤੇ ਸੁੰਨਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।